Saksonya Anhalt’da AfD zaferi

Magdeburg (Alman Basın Ajansı/d.de) - AfD liste başı adayı Ulrich Siegmund ile Saksonya Anhalt’deki eyalet meclisi seçimlerinin büyük bir farkla kazandı ama mutlak çoğunluğu kaçırdı. CDU başbakan Sven Schulze ile birlikte buruk kayıplar yaşayarak ikinci sıraya yerleşti.

Saksonya-Anhalt Eyaleti’nde aşırı sağcı sınıfında değerlendirilen parti bir parti olan AfD bir federal eyalette iktidarı ele geçirebilir ama bunun için desteğe ihtiyacı var. Siegmund’un başbakan olarak seçilmesi için diğer partilerden bazı milletvekillerini kazanıp kazanamayacağı henüz belli değil. Eyalet Meclisi’ndeki diğer partiler seçim öncesinde AfD ile bir koalisyona kapılarını kapatmıştı.

AfD sonucunu ikiye katladı – CDU çakıldı

Geçici sonuçlara göre AfD oy oranını yüzde 43,8’e (2021: 20,8) iki katından fazla artırmayı başardı. CDU çakılarak yüzde 17,2 oy toplayabildi (37,1). Sol Parti hafif kayıpla yüzde 8,6 oy topladı (11). SPD ise yüzde 9,3 ile (8,4) bir miktar toparlanma gösterdi. Yeşiller Partisi yüzde 8,9’a tırmandı (5,9). FDP ise yüzde 2,6 ile (6,4) parlamentoya giremedi. BSW yüzde 5,2 oy topladı.

Buna göre AfD Magdeburg’daki Eyalet Meclisi’nde 39 (2021: 23), CDU ise 15 (40) sandalye elde ediyor. Sol Parti 8 (12), SPD yine 8 (9) ve Yeşiller de 8 (6) vekile ulaşıyor. BSW ise 5 milletvekilliği elde ediyor.

Geçici sonuçlara göre seçimlere katılım oranı yüzde 77,8 (2021: 60,3) – Bu, yeniden birleşmeden sonra Saksonya-Anhalt’taki en yüksek değer. Yaklaşık 1,7 milyon insan oy verme hakkına sahipti.

Karmaşık hükümet seçenekleri

Böylece bugüne kadar CDU, SPD ve FDP’den oluşan koalisyon yolun sonuna gelse de başbakan Schulze ve kabinesi, yeni bir başbakan seçilene kadar geçici olarak görevde kalacak. 

Tamamen matematiksel olarak AfD olmadan bir çoğunluk sağlayabilecek tek ittifak diğer tüm partilerin birleşmesi olabiliyor. Ancak CDU, kendi aldığı bir parti kongresi kararı uyarınca sadece AfD ile değil, Sol Parti ile de bir koalisyonu ve benzeri ortak çalışma formlarını reddediyor. 

Bu, CDU yönetiminde kurulabilecek bir azınlık hükümeti için de bir çatlak noktası sayılıyor. Ayrıca BSW federal üst yönetiminin de CDU liste başı adayı Schulze’nin başbakan olarak seçilmesine karşı çıkıyor.

AfD yönetmek istiyor ama yeniden seçime kapıyı da açık tutuyor

AfD liste başı adayı Siegmund partisinin aldığı sonucu şöyle değerlendirdi: “Bu tabii ki bir hükümet görevi.” 35 yaşındaki siyasetçi aynı zamanda an itibariyle koalisyon için bir ortak görmediğini söyledi. Bir hükümet kurmanın mümkün olmaması durumunda Siegmund bir yeniden seçime sıcak baktığını ifade etti. 

Saksonya-Anhalt Eyaleti’nde güçlü bir AfD sonucu Almanya için ne gibi bir anlam taşıyor?

Eyalet Meclisi seçimi ilk etapta 16 Federal Eyalet’ten birinde güç dengelerini değiştiriyor. Küçük Doğu Alman Federal Eyaleti Saksonya-Anhalt 2,1 milyon nüfusa sahip, karşılaştırmak gerekirse: Kuzey Ren-Vestfalya’nın nüfusu yaklaşık 18 milyon. AfD en güçlü parti olsa bile otomatikman eyalet hükümetinin başına geçemiyor: Başbakanı Eyalet Meclisi seçiyor. Eyaletler özellikle eğitim, kültür ve polis konularında yetkili olsa da tüm Almanya’yı ilgilendiren dış politika ve savunma politikası gibi siyasi alanlar bir ülke meselesi. Eyalet hükümetlerinin bunlar üzerinde bir etkisi yok.

AfD kimdir?

“Almanya İçin Alternatif“ (AfD) partisi 2013 yılında Euro krizi sırasında kuruldu. Başlarda Avro para birimine karşı duran, liberal ve muhafazakar bir çizgiye sahip olsa da daha sonra göç ve ulusal kimlik gibi konulara odaklandı– ve açık bir şekilde sağa kaydı. AfD 2017’den bu yana Federal Meclis’te temsil ediliyor. Federal Meclis Seçimleri 2025’te oy oranını ikiye katlayarak yüzde 20,8’e ulaştı. Ülke çapındaki güncel anketlere göre bugün ortalama yüzde 27,9 oy oranına sahip (Durum: 2 Eylül 2026). Federal Meclis’teki tüm diğer meclis grupları – CDU/CSU, SPD, Yeşiller ve Sol Parti – AfD’ye karşı net bir mesafe koyuyor ve bu partiyle siyasi bir işbirliğini reddediyor.

AfD aşırı sağcı mı?

Hukuki açıdan tam olarak ayırt edilmeli: Ülkedeki partiler şüpheli durumlarda Federal Anayasa Koruma Dairesi tarafından incelemeye alınabiliyor, bu sınıflandırma yasal olarak bağlayıcı. Resmi makamlar genel partinin bir “aşırı sağcı olduğu kesinleşmiş bir yapılanma” olarak sınıflandırılmasını, Köln İdari Mahkemesi’nin Şubat 2026 tarihinde aldığı karar gereğince şu anda kullanamıyor. Saksonya Anhalt’da farklı: Burada Eyalet Anayasayı Koruma Dairesi AfD eyalet derneğini Ekim 2023’ten bu yana aşırı sağcı olduğu kesinleşmiş bir yapılanma olarak görüyor. AfD bu sınıflandırmaya karşı dava açtı.
AfD’nin yasaklanmasına karşı bir davanın açılması Almanya’da yıllardan beri bir tartışma konusu.

AfD neden özellikle doğuda güçlü?

Basit bir açıklaması yok. Ancak Deutschland-Monitor 2025, özellikle az gelişmiş Doğu Alman bölgelerinde kurumlara olan güvenin daha düşük ve dezavantajlı olma duygusunun güçlü olduğunu gösteriyor. Aynı zamanda önemli: Ankete katılanların yüzde 98’i yönetim şekli olarak demokrasiyi onaylıyor. Ancak bunun gerçekten çalışması konusunda doğudakilerin sadece yüzde 51’i memnun. 

Ekonomik durum nasıl bir rol oynuyor?

Sachsen-Anhalt’ın ekonomisi 2025 yılında reel olarak yüzde 0,2, imalat sanayisi yüzde 1,8 küçüldü; istihdam da geriye gitti. Seçimler Ağustos Sonu 2026 araştırma grubunun gerçekleştirdiği temsili ankete katılanların yüzde 22’si eyaletin en büyük sorununun ekonomik durum yüzde 17’si işsizlik ve yine yüzde 17’si de eğitim ve okul olduğunu belirtmiş. Göç yine siyasi anlamda tartışmalı bir konu olarak kalıyor, ancak bu son ankette de en çok bahsedilen üç sorun arasında yer almamış.