Almanya neden NATO’nun arkasında duruyor?

NATO nedir?  

NATO yani Kuzey Atlantik Antlaşması, siyasi ve askeri bir savunma ittifakıdır. 4 Nisan 1949’da Kuzey Atlantik Antlaşması’yla kurulmuştur. İttifak, Avrupa’nın ve Kuzey Amerika’nın güvenliğini daimi olarak birleştirmeyi ve özgürlük, demokrasi ve hukuk devleti gibi ortak değerleri korumayı amaçlıyor. Kalbini ise ortak savunma kabiliyeti oluşturuyor: Hiçbir üye saldırı durumunda yalnız kalmamalı. Avrupa ve Kuzey Amerika’nın 32 ülkesi NATO üyesi var, son katılan ülkeler ise İsveç (Mart 2024’ten beri) ve Finlandiya (Nisan 2023’ten beri). 

Almanya NATO’da rolü ne?  

Almanya ya da o zamanki adıyla Batı Almanya yani Federal Almanya Cumhuriyeti, NATO ittifakına 6 Mayıs 1955’te katıldı. Alman bakış açısına göre ittifak tarihi açıdan benzersiz bir başarı hikayesi: On yıllar boyunca Avrupa’da barış ve güvenliği garanti etti ve özgürlük, demokrasi ve toprak bütünlüğünün korunması için temel çerçeveyi sağlıyor. Almanya koşulsuz olarak NATO’nun arkasında ve bu adanmışlığını somut kabiliyetleriyle destekliyor: operasyona hazır silahlı kuvvetler, modern Bundeswehr donanımı, sağlam altyapı yanı sıra ortaklarla sıkı ve güvenilir bir planlama ve uzlaşma.  

Ulusal katkı etrafında dönen tartışmaların odağında neler yatıyor?  

Tartışmalar, ABD ve Kanada’nın yanında Avrupa’nın ittifakın caydırıcılık ve savunma kabiliyetine ne kadar güçlü katkı sağladığı ve sağlaması gerektiği soruları etrafında dönüyor. Daha önce geçerli olan gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzde ikisi olarak öngörülen kural yerine NATO ülkeleri 2025 yılında yeni bir yatırım onayı kararlaştırdı: Üye ülkelerin 2035 yılına kadar savunma ve güvenlik ile ilgili görevler için gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde beşini seferber etmesi kararlaştırıldı – salt askeri amaçlar için en az yüzde 3,5 ve dirençlilik, altyapı veya siber güvenlik gibi güvenlikle ilgili yatırımlar için de yüzde 1,5’e varan oranlar konuşuluyor. Almanya artan katkı paylarını net bir şekilde destekliyor. Federal Almanya Cumhuriyeti sadece 2025 yılında savunma harcamalarını yaklaşık yüzde 20 artırarak 100 milyar Euro’nun üzerine çıkardı. 

NATO sözleşmesinin 5. maddesi ne anlama geliyor?  

5. Madde kolektif savunma ilkesidir: Avrupa’daki veya Kuzey Amerika’daki bir NATO üyesine yapılan bir silahlı saldırı –bu bir siber saldırı da olabilir – tüm ittifak ortaklarına yapılmış sayılıyor. Sonrasında her üye saldırıya uğrayanı gerekli bulduğu tedbirlerle destekliyor; bu askeri yardımı da kapsayabilir ama zorunlu değil. 5. maddeye göre ittifak durumu şimdiye kadar bir kez resmen devreye girdi: ABD’ye yapılan 11 Eylül 2001’deki terör saldırıları sonrasında.  

NATO aynı zamanda bir müdahale ittifakı mı?  

NATO ilk etapta bir kolektif savunma ittifakı. Kuzey Atlantik Sözleşmesi, bu savunma amacının dışındaki askeri operasyonlar için bir refleksi temellendirmez. Üye ülkelerin görevlere katılımı, söz konusu ülkenin bir siyasi iç meselesidir.  

İşler ciddiye bindiğinde NATO nasıl çalışır?  

Kriz veya savunma durumunda üye ülkelerin hükümetleri tedbirlere katılıp katılmayacaklarına ve bunu ne şekilde yapacaklarına karar verirler. Kararların hızlıca hayata geçirilmesi ve ittifak durumunda ulusal silahlı kuvvetlerin birbiriyle uyumlu hareket edebilmeleri için NATO bir daimi müşterek askeri yönetim yapısına sahiptir: Stratejik genel karargâh SHAPE adını taşıyor ve Belçika Mons’ta bulunuyor. NATO komutası buradan planlama ve yönetimi koordine ediyor. En tepede Supreme Allied Commander Europe (SACEUR), yani NATO’nun Avrupa sorumluluk bölgesi için en üst askeri başkomutan ve operasyonel NATO yönetiminin başı bulunuyor.