Ana içeriğe geç

Pro & Contra

Konutların kamulaştırılması: Çözüm mü zırvalık mı?

Kamulaştırmalarla yüksek kira fiyatı sarmalının beli kırılabilir mi yoksa bunlar konutların pahalılaşmasına mı yol açıyor? Burada kiracıların ve kiralayanların iki temsilcisi tartışıyor.

17.11.2026 Helen Sibum
Wohnung
© Aquilion Property/Unsplash

Wibke Werner
© Berlin Kiracılar Derneği

Pro

Kamulaştırmalar sayesinde konutlar kazanç odaklı şirketlerin etki alanından çıkartılabilir.

Wibke Werner, Berlin Kiracılar Derneği’nin genel müdürü.

Maren Kern
© Marcel Schwickerat

Contra

Bir kamulaştırma, sadece evlerin sahibini değiştirir; bu sayede yeni barınma alanları oluşmaz.

Maren Kern, Berlin-Brandenburg Konut İşletmeleri Birliği yönetim kurulu üyesidir.

Kamulaştırma, Almanya’daki konut piyasasındaki sorunları çözmek için mantıklı bir araç mı?

Wibke Werner

Evet, bu bir kısmın çözümü olabilir. Özellikle konut sayısının az olduğu ve kiralama yoluyla yüksek kazançlar elde edilen şehirlerde. Kamulaştırmalar sayesinde konutlar kazanç odaklı şirketlerin etki alanından çıkartılabilir. Kamu sektörü, konut piyasasını düzenlemek için daha fazla olanağa kavuşur. Yüksek kazançlar yerine uygun fiyatlı kiralara daha fazla odaklanılabilir.

Maren Kern

Hayır. Berlin’de ve birçok büyük Alman şehrinde konut eksikliği çekiliyor. Bir kamulaştırma, sadece evlerin sahibini değiştirir; bu sayede yeni barınma alanları oluşmaz. Bu açığı önlemenin tek yolu inşaat. Bunun için imarlı arsalara, hızlı izinlere ve güvenilir bir teşvike ihtiyaç var. Tartışmalar tam tersine neden oluyor: Tam olarak yeni projeler ile ilgili kararlar alan şirketleri tedirgin ediyor. Mülkiyetini kaybetmekten korkanlar yatırım yapmaz.

Kamulaştırmaların kiralayanlar ve bunun yanı sıra mal sahipleri açısından ne gibi etkileri olurdu?

Wibke Werner

Tek bir mal sahibi, kooperatifler ve kamu yararına çalışan konut işletmeleri bundan hiç etkilenmezdi. Tüm diğerleri Berlin haritasına bakıldığında şu andaki durum itibariyle en fazla 10.000 konuta sahip olurdu. Kamulaştırılan konutlar bir kamu hukuku kuruluşuna aktarılırdı. Kira gelirleri, hissedarlara kâr payı dağıtımı için değil, arzın muhafaza edilmesi ve genişletilmesi için kullanılırdı. Kira artışlarının büyük ölçüde önüne geçilir ve sadece ölçülü bir çerçeve içinde mümkün olurdu.

Maren Kern

Kamulaştırılan evlerin da sağlam çatılara, modern ısıtma sistemlerine ve iklim koruması yatırımlarına ihtiyacı var. Bu giderler artıyor ve doğrudan kiralara yansıyor. Buna konut şirketlerine ödenmesi gereken tazminatlar ekleniyor. Bunun ne kadar yüksek olacağına anlaşmazlıklarda mahkeme karar veriyor. Nihayetinde meblağ kiralayanlara veya vergi ödeyenlere yansıyor. Daire sahipleri için sonuçlar Berlin’le sınırlı kalmıyor: Almanya’da konuta yatırım yapanlar siyasi bir riskle karşı karşıya kalıyor. Bu da inşaatları pahalı kılıyor.

Her şeyden önce kamulaştırma hukuken mümkün mü?

Wibke Werner

Kamulaştırma olanağı Temel Yasa’yla güvence altına alınmış. Ayrıca 10.000 konutluk eşikle sadece belirli bir ekonomik önem arz eden şirketlerin bundan etkilenmesi garanti altına alınacaktır. Berlin Senatosu’nun oluşturduğu bir uzman komisyonu kamulaştırmayı temel olarak mümkün görüyor, hatta 3.000 konutluk bir eşikten itibaren.

Maren Kern

Temel Yasa’nın 15. Maddesi, toprak ve arazilerin tazminat karşılığında kamu mülkiyetine geçirilmesine olanak tanıyor. Ama 1949 yılından bu yana hiç uygulanmadı. Her gerçekleştirme hukuki açıdan yeni bir alan olurdu ve öngörüleceği üzere Federal Anayasa Mahkemesi’nin önüne gelirdi. Temel sorular cevapsız: Şirketler gelişigüzel olmaksızın hangi kriterlere göre seçilecek? Elde daha yumuşak araçlar varken böylesine kapsamlı bir müdahale uygun olacak mıdır? Peki ya tazminat neye göre esas alınacak? 

Karşı tarafın en çok hangi argümanını güçlü buluyorsunuz ve yine de neden sizin için ikna edici değil?

Wibke Werner

Yatırımcıların kendini geri çekeceği ve artık kimsenin konutlara yatırım yapmayacağı endişesi. Ancak yatırımcılar için öncelikle bağlayıcı ve şeffaf süreçler ile iyi teşvik koşulları önem taşıyacaktır. Nüfusunun yüzde 84’ünün kiralık dairelerde yaşadığı Berlin gibi bir şehirde, artık hiç kimsenin kiralama sektörüyle ilgilenmemesi pek mümkün gözükmüyor. Daha katı düzenlemeler nedeniyle kendini çeken yatırımcılar, konut piyasasında gerginliğin azalmasına zaten katkıda bulunmayacaklardı.

Maren Kern

Barınmanın uzun vadede bütçeye uygun bir düzeyde tutulması mümkün. Oysa bugün bile Berlin’de mevcut konutlarda yaşamak, örneğin Hamburg veya Münih’e kıyasla çok daha uygun – ve tamamen kamulaştırma olmadan. Berlin kira endeksinde yan giderler olmadan ortalama kira bedeli metrekare başına ayda 7,71 Euro. Kamulaştırmanın bu noktada fayda sağlamayacağı açık. Bu, yeni konutlar ve diğer yatırımlar için gerekli milyarlarca Euro’yu bağlayacaktır.

Almanya’da neden konutların kamulaştırılması konusu tartışılıyor?

Almanya bir kiracıların ülkesi – nüfusun neredeyse yüzde 53’ü kirada yaşıyor ve bu AB ülkeleri içindeki en yüksek oran. Ancak kiralar özellikle büyük şehirlerde son yıllarda büyük bir artış gösterdi ve uygun fiyatlı barınma alanı neredeyse hiç kalmadı. Buna bağlı olarak Berlin'de 2021 yılında bir halk oylaması düzenlendi ve çoğunluk oyunu büyük konut şirketlerinin kamulaştırılması yönünde kullandı. Mesele Berlin Eyalet Meclisi 2026 seçim kampanyasında da büyük bir rol oynadı. Seçimlerde en fazla oyu alan Die Linke partisi de kamulaştırmaları savunuyor.