Pipet ile pipeline arasında

Ren Nehri’nin kıyısında çelikten, borulardan ve bacalardan oluşan devasa bir sarmal yükseliyor – Ludwigshafen’deki BASF fabrikası. On kilometrekareyi aşan bir alanda dünyanın en büyük kimya sahası uzanıyor. 1865 yılında kurulan fabrikada bugün 2.850 kilometre boru hattı, hammaddeleri, ara ürünleri ve nihai ürünleri birbiriyle birleştiren bir sinir sistemi gibi fabrikayı sarıyor. 200’ün üzerindeki tesiste yaklaşık 33.000 insan yedi yirmi dört çalışıyor ve modern hayatın yapıtaşlarını üretiyor – otomobiller ve akıllı telefonlar için plastik malzemelerden tutun da tarım ilaçlarına kadar.   

Alman kimya endüstrisinde sektörün devi BASF’ın yanında 2.000’in üzerinde ağırlıklı olarak orta ölçeklidiğer şirketler ve kısmen de kendi nişlerinde dünya çapında lider olan Gizli Şampiyonlar Alman kimya endüstrisinde iz bırakıyor. 220 milyar Euro’nun üzerinde bir yıllık ciroyla ve sadece Almanya’da yaklaşık 480.000 doğrudan istihdam ile kimya, makine imalatından ve otomobil üretiminden sonra ülkenin en büyük üçüncü sanayi kolunu oluşturuyor. 

Küresel ağ  

Alman kimya endüstrisi uluslararası düzeyde de ağır toplardan birisi – Avrupa’da lider ve dünya çapında ise Çin ve ABD’nin ardından üçüncü sırada yer alıyor. Kimyasal üretimin yaklaşık yüzde 60’ı ihraç ediliyor, en önemli alıcı ülkeler ise Avrupa Birliği, ABD ve Asya’da bulunan ülkeler. Yaklaşık 8.800 stajyer ve bunların yüzde 89’luk istihdam oranıyla kimya ve ilaç sektörü, kalifiye işgücüne sürekli olarak yatırım yapıyor.

Alman şirketlerinin çok sayıdaki yurt dışı tesisi da bu küresel ağı vurguluyor. BASF, dünya çapındaki en büyük kimya holdinglerinden biri olarak 80’in üzerinde ülkede üretim, satış ve araştırma merkezini işletiyor. Bayer, Evonik, Wacker, Lanxess, Henkel veya Altana gibi diğer büyük Alman şirketleri de uluslararası düzeyde iyi bir yapıya sahip ve yerinde diğer firmalarla ve kuruluşlarla işbirliği yapıyor.  

Büyümenin motoru inovasyon 

Alman kimya endüstrisinin inovasyon gücü belirleyici bir rekabet faktörü oluşturuyor. O nedenle sektör araştırma ve geliştirmeye milyarlarca Euro yatırıyor. Bu sadece 2025 yılında yaklaşık 5,5 Milyar Euro tutarında gerçekleşmiş (farmakoloji hariç). Bunun sonucunda: Dünya çapındaki tüm kimya patenti başvurularının yüzde 9,4’ü Almanya’dan geliyor.   

Bu sırada sürdürülebilirlik bir temel odak noktası oluşturuyor. Birçok patent Birleşmiş Milletler’in sürdürülebilirlik hedefleri ve ekonominin iklim nötr yönünde komple dönüşümü bakımından elzem. Mannheim’da bulunan Leibniz Avrupa Ekonomi Araştırmaları Merkezi’nden Christian Rammer “Kimya patentlerinin katkısı, sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşılması bakımından önem taşıyan tüm patentlerle karşılaştırıldığında, kimya teknoloji aktarımı bakımından birinci sırayı alıyor” diyor.  

Sürdürülebilirlik ve dijitalleşmeye odaklanma 

Çözümler, karbon zincirlerini (örn. petrolden) doğalgaz yerine ekolojik elektrik yardımıyla moleküllere parçalayan “Cracker”lerden, yani büyük sanayi tesislerinden biyolojik bazlı plastikler için doğal kaynak olarak yosunların veya böceklerin istila ettiği odunların kullanılmasına ve şimdiye kadar geri dönüştürülemeyen plastik atıkların yakılmak yerine tekrar dolaşım ekonomisine aktarılabildiği kimyasal geri dönüşüme kadar uzanıyor. Bu türden inovasyonlar sadece plastik çöpü azaltmayı değil, aynı zamanda örneğin sürdürülebilir ambalaj çözümleri alanında yeni pazar fırsatlarını açmayı da amaçlıyor. 

Bir diğer odak noktası: Dijitalleşme sayesinde verimlilik artışı. Böylece örneğin üretimde dijital ikizler, yani – üretim tesislerinin sanal suretleri – yardımıyla prosesler gerçek zamanlı olarak denetlenebilir ve iyileştirilebilir. Öte yandan yapay zeka tesislerin öngörülü bakımı sırasında yardımcı oluyor. Sonuç daha düşük devre dışı kalma zamanlarına sahip daha verimli bir kaynak kullanımı. 

Meydan okumalar: Enerji fiyatları, yönetmelikler ve uzman iş gücü eksikliği 

Alman kimya endüstrisi tüm gücüne rağmen ciddi meydan okumalarla karşı karşıya. Özellikle yüksek düzeydeki enerji fiyatları enerji yoğun üretimi baskı altına alıyor. İfo Enstitüsü’nden kimya sektörü uzmanı Anna Wolf bir röportajda “Kimya sektörünün enerji tasarrufu sağlayan bir dönüşümü şart” demişti. Gerçi sektör 1990 yılından bu yana enerji tüketimini yüzde 22 kadar ve sera gazı salımını da yüzde 54 kadar düşürmüş. Ancak yüksek maliyetler, bürokrasi, katı çevre düzenlemeleri ve yönetmeliklere bağlı talepler, örneğin AB Kimyasal Yönetmeliği REACH, sürekli uyarlamaları, yatırımları ve kısmen de işten çıkarmaları gerekli kılıyor. Diğer yandan özellikle doğa bilimleri ve mühendislik bilimleri mesleklerindeki uzman iş gücü eksikliği de durumu ayrıca kritik bir hale sokuyor. 

Fırsatlardan yararlanmak 

Ortamdaki hava, pesimizm ile geleceğe güvenle bakma arasında gidip geliyor. Kimya endüstrisinin daha verimli proseslere, dijital teknolojilere ve sürdürülebilir ürün çözümlerine geçmesi iddialı bir hedef, ancak sektörü iyi tanıyanların tahminlerine göre olağanüstü fırsatları da barındırıyor. Boston Consulting şirket danışmanlığının bir araştırmasının da altını çizdiği gibi geleceğe dönük projelere yatırım yapılması ve doğru yolda ilerlenmesi, hiç olmadığı kadar büyük bir önem taşıyor. Eğer bunlar başarılırsa Alman kimya sektörü, uluslararası lider pozisyonunu sürdürmek için iyi bir donanıma sahip.