Orman çöktüğünde YZ alarma geçiyor
ELIAS Alliance ile Avrupa'daki YZ araştırmaları sürdürülebilirlik ve etik için bir ağda buluşuyor. Sekiz merkezden üçü Almanya'da bulunuyor.
Luca Rehse-Knauf,
20.05.2026 
Bir orman aniden ölmez. Bu süreç yıllar alır ve sıcaklık verileri, nem değerleri, uydu görüntüleri ile de kendini gösterir. Bir ekosistemin ne zaman gerçekten çökeceğini anlamak iddialı bir iş. YZ sistemleri bunda yardımcı olabilir. Jena'daki Max Planck Biyojeokimya Enstitüsü'ndeki (MPI-BGC) bir araştırma ekibi bunun tam olarak nasıl işe yarayacağını üzerinde çalışıyor.
MPI-BGC, 17 ülkeden ortakları ve Tübingen, Münih ve Potsdam dahil sekiz Avrupa şehrinde merkezleri bulunan, AB destekli bir araştırma ağı olan “European Lighthouse of AI for Sustainability” (ELIAS) inisiyatifine bağlı bir üye.
En önemli hedef, teknolojiyi toplumsal sorumlulukla birleştirmek. Tübingen AI Center Kurucu Direktörü ve ELIAS Alliance Başkanı Matthias Bethge, “Yapay zeka, iklim değişikliği ve enerji krizi gibi kapıdaki meydan okumaların üstesinden gelinmesinde kilit bir rol oynayabilir,” diyor. “Bunun başarılı olması için, Avrupa'daki kamusal araştırmalara ve doktrinlere, geniş bir kesimin yararına çalışan ve gündelik yaşamda kullanılabilir YZ sistemlerini geliştirmesine misyonu yükleniyor.”
Bilim ve ekonomi arasında köprü
AB tarafından finanse edilen proje, öncelikle üç temel soruyu ele alan temel araştırmaya odaklanıyor: Hesaplama maliyetleri nasıl düşer? Politik kararların toplumsal etkileri nasıl modellenebilir? YZ’nin bireylerin günlük yaşamı üzerindeki etkileri neler? Aynı zamanda, bu desteğin bir kısmı, bilim ve ekonomi arasında bir köprü görevi gören ELIAS Alliance'ın kurulmasına ayrılmış. Bir örnek: Tüm Avrupa’dan araştırmacıları ve kurucuları bir araya toplayan, YZ startupları için bir teşvik programı olan AI Launchpad.
“Araştırmacıların yerini alacak bir YZ istemiyoruz”
Her merkez kendi önceliklerini koyuyor. “Tübingen AI Center”de 300’ün üzerinde bilim insanından oluşan 30 grup araştırmalar yapıyor. Güncel bir proje, YZ’nin bilimsel süreçleri nasıl destekleyebileceği üzerinde çalışıyor. YZ araştırmacısı Andreas Geiger “Araştırmacıların yerini alacak değil, aksine onların yeteneklerini genişletecek bir YZ istiyoruz,” diyor. Münih'te, ELIAS Alliance'ın temelini oluşturan Avrupa çapındaki ELLIS ağı, hastalıkları erken teşhis etmek için röntgen filmlerinin analiz edilmesinde YZ kullanıyor. Alliance, Potsdam Hasso Plattner Enstitüsü'nde, startupları ve onların projelerini destekliyor, örneğin şirketlerin CO₂ emisyonlarını ölçebilecekleri bir sistem.
