Gdy las niszczeje, AI bije na alarm
ELIAS Alliance zrzesza europejskie badania AI w zakresie zrównoważonego rozwoju i etyki. Trzy spośród ośmiu ośrodków węzłowych znajdują się w Niemczech.
Luca Rehse-Knauf,
20.05.2026 
Las nie umiera nagle. Ten proces trwa wiele lat – można odczytać go z danych temperaturowych, poziomu wilgotności czy zdjęć satelitarnych. Rozpoznanie momentu, w którym ekosystem zaczyna faktycznie umierać, jest trudne. Tutaj mogą pomóc systemy AI. W jaki sposób? Pracuje nad tym zespół badawczy w Instytucie Biogeochemii im. Maxa Plancka w Jenie (MPI-BGC).
MPI-BGC jest zrzeszonym członkiem inicjatywy „European Lighthouse of AI for Sustainability“ (ELIAS), sieci współpracy badawczej finansowanej ze środków UE, z partnerami w 17 krajach i ośrodkami węzłowymi w ośmiu europejskich miastach – są wśród nich m.in. Tybinga, Monachium i Poczdam.
Najważniejszym celem jest połączenie technologii i odpowiedzialności społecznej. „Sztuczna inteligencja może odegrać kluczową rolę w walce z pilnymi wyzwaniami, takimi jak zmiany klimatyczne i kryzys energetyczny“, mówi Matthias Bethge, dyrektor-założyciel Tübingen AI Center i kierownik ELIAS Alliance. „Aby mogło się to udać, publiczne badania i nauka w Europie powinny silniej koncentrować się na opracowaniu systemów AI przydatnych w codziennym życiu, działających na korzyść całego społeczeństwa“.
Pomost pomiędzy nauką i gospodarką
Projekt finansowany przez UE koncentruje się obecnie na badaniach podstawowych w zakresie trzech kluczowych kwestii: Jak można obniżyć koszty mocy obliczeniowej? Jak można modelować społeczne skutki decyzji politycznych? Jak sztuczna inteligencja wpływa na codzienne życie każdego z nas? Część środków jest również przeznaczana na rozwój ELIAS Alliance jako pomostu pomiędzy sektorami nauki i gospodarki. Przykładem może być AI Launchpad, program wsparcia dla startupów AI, łączący badaczy i założycieli firm z całej Europy.
„Nie chcemy, by AI zastępowała naukowców“
Każdy z ośrodków węzłowych posiada własny zakres zainteresowań badawczych. W „Tübingen AI Center” pracuje 30 zespołów i ponad 300 naukowców. Aktualny projekt bada, w jaki sposób AI może wspomagać proces naukowy. „Nie chcemy, by AI zastępowała naukowców, lecz poszerzała ich umiejętności“, mówi badacz AI, Andreas Geiger. W Monachium ogólnoeuropejska sieć współpracy ELLIS – na której opiera się ELIAS Alliance – wykorzystuje AI do oceny zdjęć RTG, co umożliwia wczesne wykrywanie chorób. W Instytucie Hasso Plattnera (HPI) w Poczdamie Alliance wspiera startupy i projekty, takie jak system umożliwiający przedsiębiorstwom pomiar własnej emisji CO₂.
