İnsan eliyle iklim değişikliğine dair şüpheler mi var? İşte gerçekler
İklim değişikliğiyle ilgili yanlış iddialar inatla sürdürülüyor. Küresel ısınmayla ilgili en yaygın Sahte Haberleri çürütüyoruz.
Kim Berg Aslında iklim hep değişim içindeydi – insan kaynaklı iklim değişikliği bir yalan mı?
Hayır. Max Planck Meteoroloji Enstitüsü kurucu müdürü Klaus Hasselmann, iklim değişikliğinin insan eliyle yapıldığını 1995’te kanıtlamıştı – ve bunun için 2021’de Nobel Fizik Ödülü’nü aldı. Hava olaylarını ve iklim dalgalanmalarıyla ilişkilendirdiği ve küresel ısınma üzerinde insan eliyle yapılan etkileri kanıtlayabildiği modeller geliştirdi.
Atmosferdeki CO₂ oranı, insan faaliyetleriyle ölçülebilir bir şekilde artmıştır: Sanayileşme öncesinde bu değer yaklaşık 280 ppm idi. Bu kısaltma, “parts per million” demek ve burada, bir milyon hava partikülünde 280 karbondioksit molekülü bulunduğunu ifade ediyor. Federal Çevre Dairesi ve başka kurumların ölçümlerine göre 2025’te CO₂ oranı 420 ppm'nin üzerindeydi. Aynı dönemde küresel ortalama sıcaklık yaklaşık 1,4 santigrat derece artmıştı.
Hava tahminleri genellikle tutmuyor – iklim modelleri bu yüzden mi güvenilir değil?
Hayır. Hava durumu ve iklim tahminleri, birbirinden çok farklı şeyleri gözlemliyor. Hava durumu modelleri güncel ölçüm verilerinden hareketle önümüzdeki günlerde hava olaylarının nasıl olacağını hesaplar. Aslında iklim modelleri, varsayımlara dayanarak ilerideki iklim gelişimini hesaplayan karmaşık bilgisayar programları. Fiziksel yasalar üzerinden atmosfer, buz küre, karasal alanlar, biyosfer ve okyanuslardaki değişikliklere bağlı olarak iklim değişiklikleri ile ilgili tezler ouşturabilirler.
Alman Meteoroloji Servisi ve Max Planck Meteoroloji Enstitüsü, kendi ICON modellerini hem hava durumu hem de iklim hesaplamaları için kullanıyorlar. Bu, hava durumu raporu için günlerin somut akışını hesaplıyor. Ancak yaklaşık bir hafta sonra hassasiyeti azalır. İklim öngörüleri için, sera gazı salımlarında bir değişiklik olduğunda ortalama sıcaklığın ve sıcak hava dalgalarının ya da sağanak yağışların sıklığının ne kadar değiştiği incelenir.
Eğer bir küresel ısınma varsa, kışları neden hâlâ soğuk geçiyor?
Tek bir soğuk kış, küresel ısınma olmadığı anlamına gelmez; çünkü hava durumu ve iklim birbirinden farklı iki şeydir. Potsdam İklim Etkileri Araştırma Enstitüsü (PIK) ve GEOMAR Helmholtz Okyanus Araştırma Merkezi gibi Alman araştırma kurumları, küresel ısınmanın ekstrem bölgesel kış soğuklarına yol açabileceğini kanıtladı.
Vladimir Petoukhov ve meslektaşı PIK’tan Vladimir A. Semenov, 2010 yılında Arktik’teki deniz buzlarının azalmasının, Avrupa’daki kışları nasıl etkileyebileceği konusunda araştırma yapmışlardı. Simülasyonlarda, buzlar belirli ölçüde erimesiyle birlikte hava akışının, güneye daha fazla soğuk hava ulaşmasına neden olabilecek şekilde değiştiğini gözlemlediler. Bu model şartları altında, Avrupa’nın ve Kuzey Asya’nın bazı bölgelerinde ekstrem soğuk olasılığı kısmen üç katından fazla artmış.
