AfD zwycięża w Saksonii-Anhalt

Magdeburg (dpa/d.de) - AfD ze swoim głównym kandydatem Ulrichem Siegmundem wygrała wybory do Landtagu w Saksonii-Anhalt z dużą przewagą, ale nie zyskała większości bezwzględnej. CDU z premierem Svenem Schulze zajęła drugie miejsce.

AfD - klasyfikowana przez ochronę konstytucji w Saksonii-Anhalt jako partia skrajnie prawicowa, może sięgnąć po władzę w jednym z krajów związkowych, brakuje jej jednak partnera. Nie jest jasne, czy uda się przekonać poszczególnych posłów innych frakcji do wyboru Siegmunda na premiera. Pozostałe partie w Landtagu przed wyborami wykluczały koalicję z AfD.

AfD podwaja swój wynik – CDU spada

Według wstępnych wyników AfD zwiększyła liczbę głosów do 43,8 procent (2021: 20,8), a więc ponad dwukrotnie. CDU spada na 17,2 procent (37,1). Lewica odnotowuje lekką stratę i uzyskuje wynik 8,6 procent (11). SPD z 9,3 procent (8,4) polepsza swoje notowania na niskim poziomie. Zieloni mają 8,9 procent (5,9). FDP z 2,6 procent (6,4) opuszcza parlament. BSW odnotowuje wynik 5,2 procent.

W Landtagu w Magdeburgu AfD zajmie 39 miejsc (2021: 23), CDU 15 (40). Lewicy przypadnie 8 mandatów (12), SPD również 8 (9), także zieloni otrzymują 8 miejsc (6). BSW wprowadzi 5 posłów.

Frekwencja wyborcza według wstępnych danych wyniosła 77,8 procent (2021: 60,3) – to najwyższa wartość w Saksonii-Anhalt od czasu zjednoczenia Niemiec. Do wyborów uprawnionych było niemal 1,7 miliona ludzi.

Skomplikowane opcje rządów

Dotychczasowa koalicja rządząca CDU, SPD i FDP tym samym dobiega końca; szef rządu Schulze i jego gabinet pozostaną jednak na stanowisku do wyboru nowego premiera. 

Jedynym ugrupowaniem, które mogłoby mieć większość bez AfD, jest połączenie wszystkich pozostałych partii. CDU odrzuca jednak koalicję i porównywalne formy współpracy zgodnie z decyzją dotyczącą zawierania sojuszów, nie tylko z AfD, ale też z lewicą. 

Także dla prowadzonej przez CDU mniejszości rządowej jest to trudna sytuacja. Oprócz tego kierownictwo partii BSW wykluczyło wybór głównego kandydata CDU, Schulzego, na premiera.

AfD będzie reagować i nie wyklucza nowych wyborów 

Główny kandydat AfD Siegmund powiedział w kontekście izolacji swojej partii: „Oczywiście istotna jest teraz kwestia rządu.” 35-latek stwierdził, że nie widzi aktualnie żadnych partnerów do koalicji. Według Siegmunda jeśli nie uda się utworzyć rządu, możliwe są nowe wybory. 

Co oznacza dla Niemiec wysoki wynik partii AfD w Saksonii-Anhalt?

Wybory do Landtagu zmieniają układ sił na ten moment tylko w jednym z 16 krajów związkowych. Mały, położony we wschodnich Niemczech, kraj związkowy Saksonia-Anhalt ma 2,1 miliona mieszkańców; dla porównania: Nadrenia-Westfalia ma około 18 milionów. Nawet jako najsilniejsza partia, AfD nie będzie automatycznie kierować rządem danego kraju związkowego: Premiera wybiera Landtag. Do głównych kompetencji landów należą edukacja, kultura oraz bezpieczeństwo publiczne. Z kolei kluczowe sprawy ogólnokrajowe, takie jak polityka zagraniczna i obronna, leżą w gestii rządu federalnego. Na nie rządy krajów związkowych nie mają wpływu.

Czym jest AfD?

Partia „Alternatywa dla Niemiec” (niem. AfD) została założona w 2013 roku podczas kryzysu zadłużenia w strefie euro. Na początku była przede wszystkim krytyczna wobec Unii Europejskiej i liberalna gospodarczo; później przeniosła swoje główne akcenty na problem migracji i tożsamości narodowej, stając się partią skrajnie prawicową. Od 2017 roku AfD jest reprezentowana w Bundestagu. Podczas wyborów do Bundestagu w 2025 roku podwoiła swój dotychczasowy wynik, osiągając poziom 20,8 procent. W aktualnych ankietach ma średnio 27,9 procent (stan na: 2 września 2026 r.). Wszystkie pozostałe frakcje w Bundestagu – CDU/CSU, SPD, Zieloni i Lewica – jednoznacznie dystansują się od AfD i wykluczają współpracę polityczną z tą partią.

Czy AfD jest radykalnie prawicowa?

Pod względem prawnym konieczne jest tutaj rozróżnienie: Federalny Urząd Ochrony Konstytucji ma prawo obserwować ogólnokrajowe struktury partii jako przypadek podejrzewany o ekstremizm – decyzja ta jest prawomocna. Uznanie całej partii za „ruch ekstremalnie prawicowy” obecnie nie jest jednak możliwe na mocy decyzji Sądu Administracyjnego w Kolonii z lutego 2026 r. Inaczej przedstawia się to w Saksonii-Anhalt: Tam ochrona konstytucji klasyfikuje od października 2023 r. AfD jako ruch ekstremalnie prawicowy. Partia AfD zaskarżyła tę klasyfikację.
Od lat dyskutuje się o możliwym wszczęciu postępowania w sprawie zakazu działalności dla AfD.

Dlaczego AfD ma szczególnie silne poparcie na wschodzie?

Nie ma prostego wyjaśnienia. Deutschland-Monitor 2025 wykazuje, że w regionach Niemiec Wschodnich o słabej strukturze gospodarczej zaufanie do instytucji państwowych jest słabsze, a poczucie dyskryminacji silniejsze. Równocześnie istotne jest, że: 98 procent zapytanych opowiada się za demokracją jako formą państwa. Z jej faktycznego funkcjonowania we wschodnich Niemczech zadowolonych było jednak tylko 51 procent pytanych. 

Jaką rolę odgrywa sytuacja gospodarcza?

Gospodarka Saksonii-Anhalt skurczyła się realnie w 2025 roku o 0,2 procent, przemysł przetwórczy o 1,8 procent; spadła również liczba osób aktywnych zawodowo. W reprezentatywnej ankiecie grupy badawczej Wahlen pod koniec sierpnia 2026 roku 22 procent pytanych uznało za najważniejsze zagadnienie w kraju sytuację gospodarczą, a 17 procent bezrobocie; edukacja i szkolnictwo również miały 17 procent. Emigracja pozostaje istotnym politycznym tematem zapalnym, ale w tym najnowszym badaniu nie była wymieniana wśród trzech największych problemów.