Karnaval: Organize istisnai durum

Alışılagelmiş bir önyargı, Almanların aslında mizah anlayışından yoksun olduğunu belirtir. Sohbetlerde hafif şakalarda bile güya Almanlar evvela “Neşelenme” durumunun gündemde olup olmadığını kontrol edermiş. Buna göre Alman mizahı – bir resmi daire gibi – belirli çalışma saatlerine sahip. Fakat karnaval kontrollü istisnai durumun resmen onaylı fazı. “Beşinci mevsim” Almanya’da – tabii ki – kesin bir tarihte başlıyor: 11.11. tarihinde saat 11:11’de.  

Ama coşkulu açılış öncesinde haftalar boyu süren fırtına öncesi sessizlik hakim. Kulislerin ardında hummalı provalar ve hazırlıklar yapılıyor. Sonra ocak ayı itibariyle nemli, keyifli karnaval oturumları başlıyor: Bol bol sim, iyi veya kötü orijinal kostümler, hep bir ağızdan söylemek ve ritmine kapılmak için coşturucu şarkılar, garde dansı ve – evet, gerçekten – mizah. Bundan kabareyi kafiye ve lehçe zoruyla birleştiren karnaval konuşmaları sorumlu. Herkesin anlayabilmesi için her nükteyi bir fanfar takip ediyor. Soytarı halk esrik coşkunluğunu “Helau“, “Alaaf“ veya “Narri-Narro“ gibi bölgeye özgü ve harfiyen uyulması gereken şifrelerle ortaya koyuyor.  

Neticede karnaval yaklaşık olarak şubat ortasında “Harika günler” ile zirveye ulaşıyor. Weiberfastnacht (Kadınlar Karnavalı) yani Rosenmontag (Gül Pazartesi)’nden önceki perşembe günü kadınlar sembolik olarak iktidarı ele geçiriyor ve erkeklerin kravatlarını kesiyor – tabi bunlar artık nadiren bulunabiliyor. Ayrıca soytarılar bölgenin belediye binasını ele geçiriyor ve teslim olan belediye başkanından şehrin anahtarını teslim alıyorlar.

Birçok bölgede Rosenmontag günü organize kontrolden çıkış, mutlak doruk noktasına ulaşıyor: büyük kortejler, konfetiler ve devasa karton figürleri taşıyan slogan arabaları; öyle ki bunlar siyaseti öylesine tatminkâr bir dille yorumluyor ki, diktatörler bile espriyi anlayabiliyor. Ya da çoğunlukla diyelim. Gelin görün ki Rusya, Vladimir Putin’i alaya alan tasvirleri nedeniyle Düsseldorflu araba yapımcısı Jacques Tilly’ye karşı dava açtı.

Sonra Aschermittwoch (Kül Çarşambası) geliyor ve her şey bitiyor. Mizah nizama uygun olarak bir sonraki karnaval sezonu için sandıklara kaldırılıyor. İyi haber şöyle: Almanlar prensip olarak mizah yoksunu değil. Sadece mizahı belirlenmiş çalışma saatlerine sahip hassas akort edilmiş bir kültür tekniği olarak algılıyorlar.