Demokrasi ne kadar tartışma kaldırıyor bayan Baer?
Susanne Baer on iki yıl boyunca Federal Anayasa Mahkemesi hakimi olarak görev yaptı. Ona göre bunun hukuk devletinde neden bir emniyet görevi gibi çalıştığını açıklıyor.
Futbolda stadyum yasakları, korona tedbirleri veya Euro kurtarma şemsiyeleri. Susanne Baer Federal Anayasa Hakimi olarak, Almanya’daki yaşam kadar çeşitli tartışmalı konular hakkında kararlar aldı. Her yıl mahkemenin önüne yaklaşık 5.000 dava geliyor. Bunları şahıslar, organizasyonlar ve resmi daireler sunuyor, yurt dışı dahil.
Susanne Baer’e göre anlaşmazlıklar demokrasinin bir parçası. Onun için belirleyici olan, bunların Temel Yasa’nın kuralları çerçevesinde çözümlenmesi. Bir demokrasi, temel haklar korunduğu ve bağımsız mahkemeler bunları hamisi olduğu sürece, bir sürü anlaşmazlığın üstesinden gelir.
Hükümet, muhalefet ve vatandaşlar resmi kararların mahkeme önünde denetlenmesini isteyebilir. Federal Anayasa Mahkemesi bunun hukuki çerçevesini çiziyor. Anlaşmazlığın katı kurallara göre çözümlenmesini ve güçlü olanın haklı olmamasını sağlar. Hukuk bilim insanı hukuk devletinin gücünü tam da burada görüyor.
Kaleme aldığı Buch Rote Linien (Kırmızı Çizgiler Kitabı)’nda şöyle diyor: “Tartışan bir toplumda anayasa mahkemeleri tartışmanın nasıl süreceğine ve nelerin tartışma konusu yapılmayacağına karar verir.” Böylesi kurallar olmadığında tartışma salt bilek gücüne evrilebilir.
Anayasa Mahkemesi aynı bir emniyet kemeri gibi çalışıyor. Sıkıştırmaz ama acil durumda bloke eder ve ağır yaralanmaları engeller.
Temel hakların hamisi
Hakimlerin görevleri: Onlar bir vakanın temel hakları ihlal edip etmediğini inceler. Bununla Almanya’daki her insanın devlet karşısında sahip olduğu haklar kastediliyor. Bunların arasında örneğin insanlık onuru, ifade özgürlüğü, yasalar önünde eşitlik veya din özgürlüğü bulunuyor. Bir yasanın veya bir mahkeme kararının bu hakları ihlal etmesi olasılığında vakayı Federal Anayasa Mahkemesi inceliyor. Düzenlemenin Temel Yasa ile uyumlu olup olmadığına veya değiştirilmesi gerekip gerekmediğine karar veriyor.
Susanne Baer mahkemenin koruma işlevini işte tam bu noktada görüyor. “Anayasa Mahkemesi aynı bir emniyet kemeri gibi çalışıyor. Sıkıştırmaz ama acil durumda bloke eder ve ağır yaralanmaları engeller” diye açıklıyor. Mahkeme böylece koruyucu merci görevi görüyor, özellikle demokratik kurumların baskı altına girdiği ve toplumsal çatışmaların artış gösterdiği siyasi kriz zamanlarında.
Kudretin sınırları
Federal Anayasa Mahkemesi, yasaların temel hakları ihlal etmesi halinde siyaseti sürekli olarak onarmakla yükümlü. Böylesi kararların herkesin hoşuna gitmiyor olması, hukuk devletinin bir parçası.
Baer “Bir Anayasa Mahkemesi mükemmel bir demokrasiyi garanti etmiyor” diye açıklıyor. “Ancak yasaya bağlanmış hakların kolayca görmezden gelinmeyeceğinin sağlanmasına yardımcı oluyor.“
Mahkeme, siyaseten istenilene değil, bilakis hukuken izin verilene karar veriyor.
Baer “Demokrasinin içerik bakımından şekillendirilmesi siyasetçilerin işi ve öyle de kalacak” diye yazıyor. “Ancak bunun hareket özgürlüğü sınırlı: Temel hakların ihlal edildiği noktada sona eriyor.“
Tüm dünyadaki mahkemeler için örnek
Federal Anayasa Mahkemesi, kendi güç araçları olmadan ihtilaflar hakkında karar veriyor. Gücü argümanlardan ve hukuk devletine güvenden geliyor. Merkezi Karlsruhe’de bulunan Federal Anayasa Mahkemesi uluslararası düzeyde de örnek teşkil ediyor. Birçok ülke kendi anayasa mahkemelerini benzer prensiplere göre kurdu: Bağımsız hakimler, net muhakeme usulleri ve temel hakların korunması.
Baer “Bağımsız mahkemelerin varlığı, demokrasinin durumu için bir derece ölçer” diye yazıyor. “O yüzden sınırları kabul etmeyen ve sadece kendi çıkarlarını takip eden herkesi rahatsız ediyorlar.“
Kişi hakkında: Susanne Baer
Susanne Baer, 1964 doğumlu, Berlin Humboldt Üniversitesi’nde hukuk bilim insanı ve profesör. On iki yıl boyunca Federal Anayasa Mahkemesi hakimi olarak görev yaptı. Avrupa ve Kuzey Amerika da olmak üzere uluslararası düzeyde dersler verip araştırmalar yapıyor.
Federal Anayasa Mahkemesi
1951 yılında kurulan Federal Anayasa Mahkemesi Almanya’da anayasal konularda en üst düzeydeki mahkeme. Yasaların ve resmi kararların Temel Yasa ile uyumlu olmasını denetliyor. Temel haklarının ihlal edildiğini düşünen vatandaşların yanı sıra mahkemeler ve Federal Hükümet ya da Federal Meclis gibi resmi organlar da buraya başvurabiliyor.
