Barış için bilimsel bir formül var mı Bayan Deitelhoff?

Bayan Deitelhoff, bilim, barışın nasıl kalıcı olarak temin edilebileceğini açıklayabilir mi?

Ne yazık ki barış için genel geçer bir çözüm yok; aksi takdirde dünyamız çok farklı bir yer olurdu. İnsanlar yetersiz kaynaklar için rekabet ettiği sürece çatışmalar olacaktır. Önemli olan, bunların şiddet zeminine taşınmaması. Bunun için bazı önemli önkoşulların farkındayız: Otokratik rejimlere göre daha az savaşa giren demokrasiler, şiddeti sınırlamak için ortak kurallar, silahsızlanma ve silahlanmanın kontrol altına alınmasıyla bunlara uyulmasını denetleyen güçlü uluslararası kuruluşlar. Günümüzde bunların bir çoğuna sahibiz. Ancak devletler bunları kullanmaya hazır olmadığında en iyi modeller bile barışı koruyamaz.

Savaşlar aslında istemeden de çıkabilir mi?

Evet, çok donanımlı iki rakip karşı karşıya geldiğinde bu yaşanabilir. Her iki taraf güvenliğine yatırım yaptığı kadar aslında diğer taraf da kendini tehdit altında hissediyor. Yanlış yorumlamalar ve yanlış anlaşılmalar artıyor ve ekstrem durumlarda, her iki tarafın da aslında önlemek istedikleri bir savaşı tetikleyebiliyor. Bu, Soğuk Savaş döneminde de görülen klasik bir güvenlik ikilemi.

Barış müzakerelerinin başarıyla sonuçlanıp sonuçlanmayacağını neler belirliyor?

Öncelikle savaşın taraflarının, örneğin askeri veya iç siyaset yüzünden baskı altına girmeleri nedeniyle, müzakereler yoluyla şiddete göre daha çok şey kazanabileceklerine ikna olmaları gerekir. “Ya hep ya hiç” mantığı ağır bastığında müzakerelerin gerçekleşmesi pek mümkün olmaz. Ayrıca, tüm ilgili tarafların müzakere masasında yer alması ve uygun arabulucuların güvence sunması da büyük önem taşır. Birbirini destekleyen ve uyulması kontrol edilebilen küçük çaplı anlaşmalar fayda sağlar. Sonuçta masada tüm katılımcılar için bir gelecek perspektifi sunan bir çözüm olmalı. Aksi takdirde yeniden şiddete başvurma tehlikesi bulunur.

Geçmişte barış araştırmaları çatışmaları yumuşatma konusuna somut olarak nerelerde katkı sağlamıştır?

Tek başına bilimsel bulgular asla bir çatışmayı sona erdirmek adına kilit rol oynayan bir faktör olmamıştır. Ama bunların faydası dokunabilir. Buna bir örnek, çatışma dönüşümü konseptinin uygulama alanı bulduğu Kuzey İrlanda çatışmasıdır. Burada amaç, sadece şiddeti sona erdirmek değil, aynı zamanda çatışma tarafları arasındaki ilişkiyi uzun vadede değiştirmektir. ABD ile Sovyetler Birliği’nin bir nükleer savaşın kıyısından döndüğü 1962 Küba Krizi’nden sonra, sosyal psikoloji araştırmaları, havanın yumuşamasında rol oynadı. Barış müzakerelerinde de teori ve pratik çoğu zaman yakın bir ilişki içindedir. Buna bir örnek, Harvard’ın “Getting to Yes” yani Türkçe olarak aşağı yukarı “Anlaşmaya Nasıl Varılır” konseptidir. Temel düşünce: Çatışmanın tarafları katı taleplerde ısrarcı olmaktansa, karşı taraf için gerçekten neyin önemli olduğunu anlayarak her iki tarafın da kabul edebileceği çözümler aramalıdır.

Alman dış politikası, özellikle kriz zamanlarında barış araştırmalarından neler öğrenebilir?

Özellikle kriz dönemlerinde, dış politikanın bilimle dirsek temasını yitirmemesi önemlidir. Çünkü böyle zamanlarda genellikle farklı eylem seçeneklerini değerlendirmek için vakit yoktur. Meseleye at gözlüğüyle bakılarak önemli perspektifleri gözden kaçırılır. Bilim, bu bakış açısını genişletmeye ve yeni eylem hareket alanlarını tanımaya yardımcı olabilir.