Almanya, Fransa ve Polonya’yı birleştiren şey
Weimar'da 1991’de üç ülkenin özel bir siyasi işbirliği başladı. 35 yıl boyunca nasıl gelişti ve günümüzde Avrupa’da nasıl bir rol oynuyor.
Ina Brzoska 1991 yazında, zamanın Alman Dışişleri Bakanı Hans-Dietrich Genscher, Fransız mevkidaşı Roland Dumas ve Polonyalı mevkidaşı Krzysztof Skubiszewski’yi Weimar’a davet ettiğinde, Avrupa dönüşüm sürecindeydi: Almanya'nın yeniden birleşmesi daha birinci yılını doldurmadan soğuk savaş sona ermişti. Bu buluşmadan Almanya, Fransa ve Polonya’nın bugüne dek siyasi uzlaşma için kullandıkları bir işbirliği formatı doğdu.
Dışişleri bakanları neden özellikle Weimar’da buluştular?
Weimar rasgele bir seçim değildi. Burası Goethe’nin, Schiller’in ve Weimar Klasisizmi’nin şehri olsa da aynı zamanda ilk Alman demokrasisi ve 20. yüzyılın siyasi kırılma noktalarını da simgeliyor. Genscher, Weimar’ı seçerek ortak değerlerin ve ortak Avrupa kültür mirasının yeni Avrupa’nın temelini oluşturması gerektiğini ortaya koymak istemişti. Aynı zamanda Almanya, Fransa ve Polonya, Avrupa’nın bölünmesi sona erdikten sonra daha yakın çalışmak ve kıtanın geleceği için ortak sorumluluk üstlenmek istiyorlardı.
İşbirliği nasıl devam etti?
Sonraki yıllarda Polonya, Avrupai ve Transatlantik yapıların içine giderek daha çok bağlandı: Ülke 1999’da NATO’ya, 2004’da ise AB’ye katıldı. Böylece Weimar Üçgeni’nin rolü de değişti. Doğu ile Batı arasında bir yakınlaşma formatından, giderek Avrupa meselelerine ilişkin ortak tutumlar geliştiren üç AB üye devletinin oluşturduğu bir foruma dönüştü. Örneğin AB’nin genişlemesi ve geleceği, Avrupa’nın güvenliği ve savunmasının yanı sıra doğu komşularıyla olan ilişkiler de bunların arasında yer alıyor.
Dışişleri Bakanlığı nasıl bir rol üstleniyor?
Alman tarafında Weimar Üçgeni’ndeki işbirliğini Dışişleri Bakanlığı yürütüyor. Bu formatın ne sabit bir merkezi ne de kendine ait bir sekreteryası bulunuyor. O nedenle dışişleri bakanlarının yanı sıra bunların bakanlıkları merkezi bir rol oynuyor. Ancak bu işbirliği çok yönlü: Devlet ve hükümet başkanları, diğer bakanlar ve milletvekilleri de Weimar Üçgeni çerçevesinde bir araya geliyor. 1991 yılından bu yana bu üç ülke, önemli Avrupa ve uluslararası meseleleri müzakere etmek üzere bu formatı kullanıyor. Örneğin, 2014 yılındaki Ukrayna krizinde ve 2016 yılındaki İngiltere’deki referandumun ardından AB’nin geleceği hakkında görüş alışverişinde bulundular.
Weimar Üçgeni bugün hangi konuları ele alıyor?
Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı saldırı savaşından beri Avrupa’nın güvenliği ve savunması ile Ukrayna’ya verilen destek odak noktasında bulunuyor. Ocak 2026’da Almanya, Fransa ve Polonya dışişleri bakanları Paris’te Avrupa’nın güvenlik durumu, süren barış müzakereleri ve Ukrayna için güvenlik garantileri hakkında istişarelerde bulundular. Konuk olarak Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar görüşmelere katıldı. Bu sırada Avrupa ile Hindistan arasında güvenlik ve ekonomi konularında işbirliğinin güçlendirilmesi de gündemdeydi.
Weimar Üçgeni üç ülkenin insanlarını nasıl birbirine bağlıyor?
Weimar Üçgeni hükümet politikasının çok ötesine uzanıyor. Kardeş şehirler, gençlik buluşmaları ve kültürel etkinlikler, Almanya’dan, Fransa’dan ve Polonya’dan insanları bir araya getiriyor. Üniversiteler, dernekler ve diğer sivil toplum örgütleri de bu alışverişe katkıda bulunuyor. Geçtiğimiz yıllarda Ukrayna’yı desteklemek amacıyla ortak projeler de eklendi.
