Kiliselerin çok fazla imtiyazı mı var?
Almanların neredeyse yarısı herhangi bir dine mensup değil. Yine de kiliseler imtiyazlardan yararlanıyor. Seküler örgütler hangi reformları talep ediyor?
Almanya'nın resmi bir devlet kilisesi yok ve Temel Yasa uyarınca tarafsız dünya görüşüne sahip. Bunlara rağmen kiliseler eğitim üzerinde etkili, özel hakları var ve büyük miktarda kamu yardımı alıyor. Almanya’da herhangi bir dine mensup olmayanların çıkarlarını temsil eden çok sayıda kuruluş ve dernekten biri olan Giordano Bruno Vakfı Yönetim Kurulu Sözcüsü Michael Schmidt-Salomon, “Siyaset, hiçbir dinin herkes için geçerli yasaların üstünde olmamasını sağlamalı” diyor. Bu kuruluşlar kilise imtiyazların kaldırılmasını, ayrımcılık içermeyen bir iş hukukunu ve tarafsız bir dünya görüşü eğitimi talep ediyorlar.
Toplam üye sayısı yaklaşık 400.000 olan seküler dernek sayısı, Almanya’da herhangi bir dine mensup olmayanların yüksek sayısına kıyasla oldukça düşük: Almanya’daki Dünya Görüşleri Araştırma Grubu (fowid) uyarınca 2025 yılının sonunda nüfusun yüzde 48’i herhangi bir dine mensup değilken Katolik veya Protestan Kilisesi’ne mensup olanların oranı artık sadece yüzde 44 ve eğilim azalma yönünde.
Kamunun parası, kilisenin kuralları
Dernekler en çok Almanya’da devlet ile kiliseler arasında finansman konusunda sıkı bir bağ olmasını eleştiriyorlar. Buna göre devletin vergi daireleri bir kilise vergisi tahsil ediyor. Kilise üyeleri bu vergiyi gelirlerinden düşebildikleri için, devlet milyarlık seviyede vergi gelirinden mahrum kalıyor. Bunun yanı sıra, 2026 yılı eyalet bütçelerinde, kiliselere yönelik ve belirli görevlere bağlı olmayan neredeyse 670 milyon avroluk devlet desteği öngörülüyor.
Kiliseye ait birçok hastane, okul, anaokulu ve sosyal tesis, finansmanlarını ağırlıklı olarak kamu kaynaklarından ve sosyal sigorta ödemelerinden sağlıyor. Yine de yaklaşık 1,8 milyon çalışanıyla Almanya’nın en büyük işverenleri arasında yer alan dini kuruluşlar kilisenin özerklik hakkını gerekçe göstererek din, sadakat ve davranış konusunda özel taleplerde bulunabiliyor. Dini inancı olmayan insanlar için bu, mahkeme kararları giderek sınırlandırsa da, mesleki dezavantajlar anlamına gelebiliyor.
İnanç özgürlüğü çocuklarda başlıyor
Kiliseyi eleştirenler eğitimde, henüz çocuk yaşlarda başlayan çok büyük bir dini etki olduğunu düşünüyorlar – Almanya’daki anaokullarının neredeyse üçte biri kilise kuruluşları tarafından işletiliyor ve bu anaokulları, herhangi bir dine mensup olmayan ve farklı inançlara sahip çocuklara da açık. Birçok okul, din derslerinde çocukları inançlarına göre ayırıyor, oysaki 2022’de yapılan bir GfK anketi uyarınca ankete katılanların yaklaşık yüzde 72’si ortak bir ahlak dersini tercih ediyor – yine ankete katılanların üçte ikisi ek bir seçmeli din dersini destekliyor.
Bebeklerin vaftiz edilmesi de dini özerklik konusunda sorular ortaya atıyor. Din Mensubu Olmayanlar Merkez Konseyi Başkanı Philipp Möller, “Dindar çocuk diye bir şey yok, sadece dindar ebeveynlerin çocukları var,” diyor. Vaftiz sayesinde çocuklar, kendi rızaları olmadan kilise üyeleri oluyor. Gençler ancak 14 yaşından sonra kendi dileğiyle, ebeveynlerinin rızası dışında da kiliseden ayrılabiliyor.