Jasne zasady migracji w Europie

O co chodzi?  

Od dnia 12 czerwca 2026 roku weszły w życie nowe przepisy zreformowanego Wspólnego Europejskiego Systemu Azylowego, w skrócie GEAS, mające zastosowanie w Unii Europejskiej. Tym samym, obowiązują teraz nowe wytyczne w zakresie rejestracji, procedury azylowej, kompetencji, procedur granicznych oraz odsyłania migrantów. Dla Niemiec oznacza to, że zarządzanie migracją na poziomie krajowym zostanie silniej włączone w europejskie ramy.  

Dlaczego reforma jest ważna dla Niemiec?  

Niemcy przyjęły w ubiegłych latach wiele osób ubiegających się o ochronę. Zgodnie z aktualnym raportem Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców (UNHCR), do końca 2025 roku Niemcy przyjęły 2,7 mln uchodźców oraz innych osób wymagających ochrony, co stanowi w liczbach bezwzględnych drugą co do wielkości grupę migrantów na świecie – po Kolumbii. To jednoznacznie pokazuje, że Niemcy bardzo poważnie traktują kwestię humanitarnej odpowiedzialności. Właśnie dlatego w Europie potrzebne są niezawodne zasady, sprawiedliwie rozdzielone kompetencje i skuteczne zarządzanie.  

Co jest sednem nowych zasad?  

Europa wspólnie zarządza migracją. Każdy, kto przybędzie na zewnętrzną granicę UE, ma być poddawany jednolitej procedurze rejestracji i kontroli. Procedura obejmuje kontrole tożsamości, bezpieczeństwa i zdrowia. Ma ona szybciej weryfikować, kto potrzebuje ochrony, które państwo członkowskie jest w danym przypadku odpowiedzialne i kto nie otrzyma prawa do pobytu. Ma to ograniczyć dalszą nielegalną migrację wewnątrz Europy, często także do Niemiec.  

Co oznacza procedura ochrony granic zewnętrznych?  

Określone przypadki mają podlegać szybszej kontroli, dotyczy to na przykład osób z państw o bardzo niskim wskaźniku ochrony, przypadków kradzieży tożsamości lub zagrożeń bezpieczeństwa. Osoba, która nie otrzyma ochrony, może zostać natychmiast wydalona. Ma to na celu wprowadzenie bardziej przejrzystych zasad.  

Co się zmieni w Niemczech?  

Niemcy leżą w centrum Europy i posiadają głównie granice wewnętrzne. Procedura ochrony granic zewnętrznych ma zastosowanie tam, gdzie migranci przybywają spoza strefy Schengen – na przykład na lotniskach międzynarodowych. Na lotnisku Berlin-Brandenburg przy okazji wdrożenia GEAS uruchomiono ośrodek na potrzeby ochrony granic zewnętrznych, obejmujący dotąd 40 miejsc. W całym kraju Niemcy muszą przygotować 374 takie miejsca, między innymi we Frankfurcie nad Menem i w Monachium.  

Czy prawo do azylu zostanie zachowane?  

Tak. Osoby uciekające przed wojną lub prześladowaniem, zachowają dostęp do procedury azylowej. Jednocześnie, procedury staną się bardziej wiążące, szybsze i lepiej zharmonizowane na poziomie europejskim. Humanitaryzm i porządek mają ze sobą współdziałać: azyl dla osób potrzebujących ochrony, a jednocześnie brak zachęty do nielegalnej migracji.  

W jaki sposób ma zostać wzmocniona europejska solidarność?  

Najczęściej odpowiedzialne będą państwa tworzące zewnętrzne granice UE, nie zostaną one jednak pozostawione z tym same. Inne państwa członkowskie mają wspierać je poprzez przyjmowanie uchodźców, przekazywanie środków finansowych, pomoc operacyjną oraz inne środki kompensacyjne. Dla Niemiec istotne jest, aby w przyszłości solidarność i odpowiedzialność były ze sobą jeszcze ściślej powiązane.   

Co GEAS oznacza dla niemieckich granic państwowych?  

Kontrole na niemieckich granicach państwowych zostaną przejściowo utrzymane. Mają one ograniczać nielegalną migrację i zwalczać przestępstwa związane z przemytem. W perspektywie średnioterminowej: im lepiej będzie działać europejska ochrona granic zewnętrznych, rejestracja oraz procedury deportacyjne, tym szybciej uda się odciążyć strefę Schengen.  

Jaką rolę odgrywają tak zwane Return Hubs?  

Return Hubs mają ułatwiać deportacje w przypadkach, gdy osoby zobowiązane do opuszczenia kraju nie mogą być odesłane bezpośrednio do kraju pochodzenia, na przykład ze względu na brak współpracy ze strony miejscowych władz. Przewidziane są ośrodki zlokalizowane poza terytorium UE, poprzez które państwa europejskie miałyby zawierać umowy z państwami trzecimi.   

Jak w tę koncepcję wpisuje się legalna migracja?  

GEAS ukierunkowane jest przede wszystkim na azyl, przeciwdziałanie nielegalnej migracji i deportację. Legalna migracja pozostaje równie ważna jak dotychczas – na przykład w celu podjęcia pracy, kształcenia oraz napływu wykwalifikowanych pracowników. Taka linia polityczna nie ma na celu izolacji, lecz utrzymanie porządku.  

Czy GEAS spotyka się także z krytyką?  

Organizacje ochrony praw człowieka oraz część opozycji krytykują reformę ze względu na znaczne zaostrzenie europejskiego prawa azylowego. Przedmiotem krytyki jest konkretnie możliwość aresztowania na zewnętrznych granicach UE. Jednak, jak podkreśla niemiecki rząd, dążenie do większej kontroli nie oznacza końca międzynarodowej ochrony uchodźców.