„Mam swoje prawa – lecz inni także je mają”

Na początku demonstracji wszystko przebiega jeszcze bez zakłóceń. Młodzi ludzie przechodzą przez centrum miasta, skandują swoje żądania, hałasują gwizdkami. Jednak nagle robi się niespokojnie, niektórzy uczestnicy zaczynają zachowywać się agresywnie. Jak reagują policjanci, którzy zabezpieczają demonstrację? W którym momencie mogą przerwać zgromadzenie? W tej kwestii istnieją liczne ograniczenia, ponieważ Ustawa Zasadnicza gwarantuje wolność zgromadzeń. Przerwanie zgromadzenia to ostateczność; wcześniej policja musiałaby zawsze zastosować inne środki, na przykład wykluczyć pojedyncze osoby zakłócające porządek.

Demonstracja na przedstawionym przykładzie jest tylko grą myślową. Zaplanowali ją uczniowie. Przeanalizowali plan miasta, wybrali trasę i wypełnili formularz zgłoszeniowy dla Urzędu ds. Porządku Publicznego w swoim mieście. Pomogli im w tym trenerzy ze stowarzyszenia GrundGesetzVerstehen. 

Projekt edukacyjny dotarł już do 10 000 uczniów

Stowarzyszenie zostało założone przez studentów prawa z Niemiec. Pomysł jest następujący: w prosty sposób przybliżyć młodym ludziom wartości demokratyczne i wolnościowe. W stowarzyszeniu działa obecnie już ponad 180 osób. Od 2021 roku dotarło ono ze swoim projektem do ponad 10 000 uczniów.

Podczas lekcji na temat wolności zgromadzeń trenerzy wraz z uczniami zastanawiają się również nad tym, czy Urząd ds. Porządku Publicznego może widzieć problemy związane z trasą demonstracji – na przykład dlatego, że blokuje ona dojazd do szpitala. Może się też zdarzyć, że nałożone zostanie ograniczenie głośności zgromadzenia, ponieważ trasa demonstracji wiedzie obok szkoły. Demonstracje w Niemczech nie wymagają uzyskania zgody, należy je jednak zgłosić, a odpowiedni urząd może narzucić pewne warunki. „Planując zgromadzenie, muszę zadbać o to, aby nie naruszało ono w sposób nieadekwatny interesów i praw innych osób”, mówi Lukas Schlegel, adwokat i członek zarządu stowarzyszenia GrundGesetzVerstehen.

Lena Müller-Westphal również działa w zarządzie stowarzyszenia. Czego chce nauczyć młodych ludzi doktorantka prawa? „Doceniania tego, że żyjemy w autentycznym państwie prawa. Tego, jak działają prawa podstawowe oraz w jaki sposób nie działają”. Tak jak w ćwiczeniu dotyczącym wolności zgromadzeń: „Zachęcamy młodzież do refleksji: Mam swoje prawa – lecz inni także je mają.”