Pro & Contra
Prawo wyborcze od 16 roku życia, tak czy nie?
Czy wiek wyborczy w wyborach do Bundestagu powinien zostać obniżony? Student prawa i dziennikarka polityczna objaśniają, co przemawia za, a co przeciw takiemu rozwiązaniu.
Pro
Shayan Mirmoayedi studiuje prawo i jest przewodniczącym stowarzyszenia „Młodzi wybierają”.
Contra
Susann Kreutzmann jest redaktorką w Neue Zürcher Zeitung (NZZ) w Berlinie.
Czy wiek wyborczy w wyborach do Bundestagu w Niemczech należy obniżyć z 18 na 16 lat?
Tak, w niektórych wyborach do krajowego parlamentu i wyborach europejskich wiek wyborczy wynosi już 16 lat. W przypadku wyborów do Bundestagu również powinna obowiązywać ta zasada.
Nie - z wielu powodów. Ustawodawca nie pozwala osobom w wieku 16 lat zawrzeć umowy na telefon komórkowy lub stać się posiadaczem prawa jazdy. Tymczasem te osoby miałyby decydować przy urnach wyborczych o losie kraju? Widać tu wyraźne sprzeczności. Wiek wyborczy to swojego rodzaju odpowiedzialność prawna. Oprócz tego czynne i bierne prawo wyborcze są powiązane. Kto może wybierać, powinien też mieć możliwość kandydować. Kandydatura do Bundestagu jest możliwa dopiero od 18 roku życia.
Czy 16-latkowie są wystarczająco dojrzali, aby podejmować decyzje wyborcze?
Odnośne badania i naukowcy mówią: Tak. Według nich 16-latkowie są w stanie przetwarzać informacje i odpowiednio stosować je w celach podejmowania decyzji wyborczych. Trudno powiedzieć, kiedy człowiek jest na tyle dojrzały, aby móc podejmować decyzje w wyborach. To, jakie tematy lub okoliczności są istotne dla danej osoby, jest kwestią indywidualną. Wyprowadzanie poszczególnych przykładów z grupy wyborców nie jest rozwiązaniem. Nie uważam też, aby każdy dorosły uprawniony do głosowania był wystarczająco dojrzały. Mimo to nie można tym osobom odmówić prawa wyborczego.
Decyzje wyborcze wiążą się przede wszystkim z przejmowaniem odpowiedzialności. Kto podejmuje decyzje polityczne, zasadniczo powinien móc przejmować za nie odpowiedzialność, czyli powinien móc kandydować. Odpowiada to naszemu rozumieniu demokracji. Jeśli zatem bierne prawo wyborcze jest odłączane od aktywnego prawa, faktycznie znoszona jest zakorzeniona w konstytucji równość polityczna. Zwolennicy prawa wyborczego od 16 roku życia powinni konsekwentnie domagać się także obniżenia pełnej odpowiedzialności karnej do 16 lat. Ale ten wymóg nie jest podnoszony, ponieważ nie bez powodu obowiązuje prawo karne dla osób młodocianych. Wychodzi się tutaj z założenia, że pod względem rozwoju psychologicznego pełna zdolność oceny sytuacji u osób młodocianych nie jest jeszcze wykształcona.
Czy młodzi ludzie w Niemczech mają wystarczającą podstawową wiedzę o polityce?
Podstawowa znajomość polityki jest wystarczająca. Pokazuje to przede wszystkim porównanie z innymi grupami wyborców. 16- i 17-latkowie mogą pozyskiwać informacje z mediów i znają podstawowe wiadomości polityczne. W szkole przekazywana jest im wiedza o systemie politycznym w Niemczech . Mimo to edukacja polityczna musi zostać usprawniona - także dla zapewnienia długoterminowych efektów wśród ludności.
Jeśli młodzi ludzie interesują się polityką, mają wiedzę o funkcjonowaniu państwa i są zaangażowani politycznie, jest to bardzo cenna inicjatywa. Dla kwestii wieku wyborczego nie ma ona jednak znaczenia. Zainteresowanie nie zastępuje bowiem odpowiedzialności politycznej. Pozostaje zasadniczy konflikt: Kto współtworzy demokrację, musi za nią odpowiadać. Oprócz tego dla demokratycznego rozumienia wyborów polityczna wiedza podstawowa jest wprawdzie pożądana, ale nie jest konieczna. W przeciwnym razie wielu dorosłych nie mogłoby oddać głosu.
Czy większe zaangażowanie młodych ludzi w związku z wyborami zwiększyłoby także ich zainteresowanie polityką?
Brak możliwości współdecydowania jest frustrujący i może wpływać demotywująco. A ponadto: W naszej demokracji parlamentarnej wybory mają szczególnie znaczenie. Jeśli ktoś może głosować, w większym stopniu wyraża zainteresowanie polityką. Prawo wyborcze od 16 roku życia może zmniejszyć frustrację i prowadzić do większego zaangażowania. W dyskursie powinny być podejmowane tematy przyszłości, rzeczywistość życia osób młodych i ich zainteresowania.
W 1972 roku wiek wyborczy w Niemczech został obniżony z 21 na 18 lat. Od tego czasu w tej grupie wiekowej udział w wyborach regularnie utrzymuje się poniżej średniej. Wśród przyczyn takiego stanu rzeczy są: malejące zaufanie młodych ludzi do ugruntowanych partii i zwiększające się zniechęcenie do polityki. Musiałyby tutaj zaangażować się partie. Samo zredukowanie wieku wyborczego nie rozwiąże problemu. Przeciwnie, nie można wysuwać tutaj argumentu że redukcja wieku wyborczego zwiększy frekwencję wyborczą w tej grupie. W krajach, w których można głosować już od 16 roku życia, takich jak Austria czy Malta, nie widać w długiej perspektywie takiej zmiany.
