Odwaga i opór

75. rocznica zamachu na Hitlera dokonanego w dniu 20 lipca przez Stauffenberga: opór przeciwko narodowemu socjalizmowi był niezwykle złożony. Poniżej charakterystyka sytuacji.

Miejsce Pamięci Niemieckiego Ruchu Oporu w Berlinie
Miejsce Pamięci Niemieckiego Ruchu Oporu w Berlinie dpa

Obraz niemieckiego ruchu oporu po przejęciu władzy przez Hitlera w 1933 roku był zróżnicowany. Znaczna większość ludności niemieckiej popierała reżim hitlerowski do 1945 roku. Jednak istniały grupy, które stawiały mu opór. Należeli do nich mężczyźni i kobiety różnego pochodzenia, różnych zawodów i orientacji - byli wśród nich robotnicy, oficerowie, cywile, studenci i arystokraci. Opór przeciwko narodowemu socjalizmowi najwcześniej i najbardziej konsekwentnie stawiali komuniści, socjaldemokraci i związkowcy. To przeciwko nim obrócił się nazistowski reżim w pierwszej kolejności. Po rozbiciu ich organizacji, członkowie działali często w podziemiu lub z wygnania.

Zamach Stauffenberga

Charyzmatyczna postać arystokratycznego oficera zawodowego Clausa, hrabiego von Stauffenberga uważana jest za symboliczną postać niemieckiego ruchu oporu. Zamach na Adolfa Hitlera, dokonany w dniu 20 lipca 1944 r. przez Stauffenberga  uważany jest za najbardziej znaczącą próbę zamachu stanu w „Trzeciej Rzeszy“. Hitler przeżył eksplozję ładunku wybuchowego pozostawionego przez  Stauffenberga w jego kwaterze głównej . Wokół Stauffenberga, który był odpowiedzialny za najlepiej ze wszystkich zaplanowaną próbę przejęcia władzy, skupiało się ponad 200 osób: do ich kręgu należeli konserwatywni oficerowie i urzędnicy państwowi, duchowni i kilku socjalistów. Zamach ten jest wprawdzie najbardziej znany, nie był to jednak jedyny zamach na życie Hitlera. Do 1945 roku dyktator przeżył ich przynajmniej 39.

Claus, hrabia von Stauffenberg
Claus, hrabia von Stauffenberg dpa

Niewidoczny opór przeciwko reżimowi NS

W wielu przypadkach przeciwnicy reżimu działali na własną rękę:  Od 1940 roku w Berlinie małżeństwo Elise i Otto Hampel rozprowadzali pocztówki i ulotki nawołujące do czynnego oporu wobec narodowego socjalizmu. Dzisiaj jednak lepiej znana jest Biała Róża: grupa monachijskich studentów skupiona wokół Hansa i Sophie Scholl została złapana na rozdawaniu ulotek. 22 lutego 1943 roku rodzeństwo Scholl oraz ich współtowarzysze zostali straceni.

Istotne były również mniej widoczne formy ruchu oporu: tworzenie wywrotowych sieci informacyjnych, ukrywanie prześladowanych osób, fałszowanie paszportów dla obywateli żydowskich, rozpowszechnianie wiadomości rozgłośni BBC, tajne rozdawanie chleba zagranicznym robotnikom przymusowym, odmowa hitlerowskiego salutu.

Historyczne znaczenie ruchu oporu w narodowym socjaliźmie

Pomimo swojej jawnej porażki, ruch oporu wobec narodowego socjalizmu jest symbolem niezniszczonej pozostałości humanitaryzmu, empatii, odwagi i oporu, które przetrwały nawet w warunkach totalnej władzy. Zdecydowane odrzucenie reżimu, które łączyło różne ugrupowania ruchu oporu, pozostaje najważniejszym dziedzictwem ruchu oporu na rzecz kształtowania się tradycji politycznej w Niemczech po 1945 roku.

Dr. Stephan Malinowski
Dr Stephan Malinowski wykłada od 2012 roku historię europejską na Wydziale Historii, Klasyki i Archeologii Uniwersytetu w Edynburgu. Okres narodowego socjalizmu to jeden z jego kluczowych tematów.

© www.deutschland.de

You would like to receive regular information about Germany?
Subscribe here: