Sztuki sporu trzeba się nauczyć

Czy należy obniżyć wiek odpowiedzialności karnej z 14 do 12 lat? To trudne pytanie, które jest obecnie przedmiotem debaty w Niemczech i stawia wyzwania nawet przed doświadczonymi przedstawicielami polityki oraz wymiaru sprawiedliwości. Podczas ogólnoniemieckiego finału konkursu „Jugend debattiert“ w 2025 roku to właśnie 15- i 16-letni uczniowie mierzą się z argumentami „za” i „przeciw” – przed około 600 widzami oraz eksperckim jury w Berlinie.

Ian Pantel z Norymbergi stwierdza: W niektórych przypadkach dzieci miały pełną świadomość, że postąpiły niewłaściwie – dlatego można by je pociągnąć do odpowiedzialności.

Emma Knop z Hamburga podkreśla, że dzieciom poniżej 14. roku życia brakuje dojrzałości, by właściwie ocenić konsekwencje własnych czynów. Swoimi wystąpieniami Emma przekonuje jury i zwycięża w swojej grupie wiekowej.

Drugie pytanie sporne okazuje się równie wymagające: Czy należy powołać krajową instytucję do zwalczania dezinformacji? „Nie”, mówi Valbona Hoti z Ellwangen. Szesnastolatka wyraża obawę, że taka instytucja mogłaby uzyskać zbyt szerokie kompetencje, a tym samym podważyć zaufanie do demokracji. Zdaniem jury najtrafniej i w sposób najbardziej wyważony przedstawia argumenty i dlatego zajmuje pierwsze miejsce.

Młodzież doskonali umiejętność prowadzenia konstruktywnego sporu

Ogólnokrajowy konkurs „Jugend debattiert” jest organizowany od 2001 roku i odbywa się pod patronatem prezydenta Niemiec. W całych Niemczech około 200 000 uczniów szkół uczestniczących w programie prowadzi dyskusje na różnorodne tematy - w sposób nastawiony na poszukiwanie rozwiązań i z zachowaniem wzajemnego szacunku. Ponadto w międzynarodowej edycji konkursu uczestniczą tysiące uczniów uczących się języka niemieckiego w niemal 40 krajach. Prezydent Niemiec Frank-Walter Steinmeier trafnie ujmuje ideę tego wspieranego przez rząd programu edukacyjnego: „Potrzebujemy uczciwych, żywych debat zamiast fałszywych informacji”.

Kluby debat: spór jako forma rywalizacji turniejowej

Osoby, które chcą rozwijać umiejętności debatowania także po ukończeniu szkoły, znajdą na niemieckich uczelniach liczne możliwości – między innymi w około 70 klubach debat organizujących liczne turnieje. Również tam debaty prowadzone są według określonych zasad: kluczowe znaczenie ma logiczna struktura wypowiedzi, dopracowane retorycznie repliki oraz ostatecznie zdolność przekonania bardziej niż strona przeciwna. Kulminacją jest coroczne Niemieckojęzyczne Mistrzostwo Debat. Środowisko debat nie ogranicza się jednak wyłącznie do języka niemieckiego: wiele klubów prowadzi debaty także w języku angielskim i bierze udział w międzynarodowych turniejach, takich jak World Universities Debating Championship (WUDC).