Po roku rządów: niemiecki rząd pomiędzy kryzysami i presją reform

W rok po objęciu władzy w dniu 6 maja 2025 r., niemiecki rząd federalny podsumowuje dotychczasowe działania – w tej pierwszej fazie rządów, w której wyzwania polityki wewnętrznej i gospodarki zbiegły się z wyjątkowo napiętą sytuacją międzynarodową. Czarno-czerwoną koalicję złożoną z CDU/CSU (także: Unia) oraz SPD łączą przede wszystkim dwa cele: zdolność do podejmowania działań gospodarczych oraz wiarygodność w polityce zagranicznej. Jednocześnie, koalicja działa w czasach licznych konfliktów, zmuszających do ciągłej rewizji politycznych priorytetów i wypracowywania kompromisów. Mimo to, tempo pracy jest zawrotne: w ciągu pierwszych dwunastu miesięcy gabinet obradował 41 razy i uchwalił 557 projektów, w tym 172 projekty ustaw.

Polityka zagraniczna: współpraca, partnerstwa, Ukraina

W obszarze polityki zagranicznej, rząd federalny dąży do rozwoju i pogłębienia współpracy partnerskiej, także poza UE i NATO. Kanclerz Niemiec Friedrich Merz postrzega Niemcy jako kształtującą się średniej wielkości potęgę w wielobiegunowym porządku światowym. W pierwszym roku kadencji, Merz odwiedził 30 krajów – w tym USA i Chiny. Stosunki z tymi mocarstwami pozostają kwestią zachowania równowagi: pogodzenia powiązań gospodarczych i wyzwań w zakresie polityki bezpieczeństwa z dążeniem Niemiec do większej suwerenności. 

Nacisk kładzie się na zacieśnienie współpracy partnerskiej z państwami o strategicznym znaczeniu dla gospodarki energetycznej i surowcowej, handlu i łańcuchów dostaw – takimi jak Indie, Kanada, państwa Zatoki Perskiej, Azji Południowo-Wschodniej oraz państwa partnerskie w Afryce i Ameryce Łacińskiej. Jednocześnie, Niemcy chciałyby przejąć role przywódczą w Unii Europejskiej i zwiększyć jej zdolność do działania.

Kluczową kwestią europejskiego bezpieczeństwa pozostaje sytuacja na Ukrainie. Niemcy kontynuują szeroko zakrojoną pomoc dla napadniętego przez Rosję kraju, coraz mocniej postrzegając tę współpracę jako partnerstwo strategiczne – pod względem militarnym, gospodarczym oraz w zakresie odbudowy.

Obrona: większe środki, nowa koordynacja

Biorąc pod uwagę wydarzenia geopolityczne, jasnym jest, że szczególną uwagę poświęca się zdolnościom obronnym Niemiec i Europy: do 2029 roku wydatki Niemiec na obronność mają wzrosnąć do 3,5 procent produktu krajowego brutto (PKB); do 2035 roku przewidziano dodatkowe 1,5 procent PKB na obszary związane z obronnością, takie jak infrastruktura, cyberbezpieczeństwo i służby wywiadowcze. Pod względem instytucjonalnym, rząd federalny stworzył Krajową Radę Bezpieczeństwa, Sztab Kryzysowy oraz Centrum Operacyjne w Urzędzie Kanclerza. Nowy, początkowo dobrowolny model służby wojskowej ma wzmocnić Bundeswehrę pod względem personalnym.

Gospodarka: sygnały inwestycyjne

W celu ożywienia osłabionej gospodarki, nowy program umożliwia stosowanie degresywnych odpisów amortyzacyjnych na określone inwestycje, wynoszących do 30 procent rocznie; od 2028 roku planowane jest stopniowe obniżanie podatku dochodowego od osób prawnych. Od początku 2026 roku funkcjonują również rozmaite instrumenty, które mają przynieść konsumentom ulgi w wysokości około dziesięciu miliardów euro rocznie – na przykład poprzez zniesienie opłat za magazynowanie gazu oraz niższe opłaty za korzystanie z sieci.

Politykę gospodarczą uzupełnia finansowany kredytem fundusz specjalny na rzecz infrastruktury i neutralności klimatycznej (500 miliardów euro), poprzez który państwo chce przyspieszyć inwestycje między innymi w infrastrukturę drogową, szkolnictwo i sieci.

Innowacje: badania jako czynnik lokalizacji

Do 2030 roku na badania i rozwój ma płynąć co najmniej 3,5 procent PKB. Tak zwana Agenda High-Tech łączy w sobie wsparcie kluczowych technologii takich jak sztuczna inteligencja, technologie kwantowe, mikroelektronika, astronautyka i fuzja jądrowa – w celu umożliwienia szybszego wykorzystania badań w przemyśle.

Migracja: postępy na poziomie europejskim

W zakresie polityki migracyjnej, rząd federalny wskazuje na malejącą liczbę osób ubiegających się o azyl: w 2025 roku liczba pierwszych wniosków o azyl spadła o 51 procent w stosunku do roku 2024 oraz o 66 procent w stosunku do 2023 roku. Trend ten utrzymuje się także w 2026 roku. Wzrosła również liczba wydaleń: w 2025 roku wydalono około 23 000 osób – to o 15 procent więcej niż w 2024 i o 45 procent więcej niż w 2023 roku. Jednocześnie, reforma Wspólnego Europejskiego Systemu Azylowego (GEAS) obowiązująca od 12 czerwca 2026 roku ma umożliwić jednolite, szybsze procedury w tym zakresie.

Aktualna sytuacja i perspektywy

Na obecny kryzys energetyczny związany z wojną w Iranie, rząd federalny zareagował błyskawicznym programem: podatek energetyczny od benzyny i oleju napędowego zostanie od maja 2026 roku obniżony na dwa miesiące o około 17 centów na litrze; jednocześnie zaostrzane są przepisy w zakresie prawa antymonopolowego.

Po koniec kwietnia 2026 roku koalicja podjęła decyzję o reformie służby zdrowia. W ciągu roku planowane są kolejne duże, szeroko zakrojone reformy – przede wszystkim w zakresie polityki emerytalnej i opiekuńczej.