Kompetentna, wytrwała, uprzejma

Helga Schmid jest nową sekretarz generalną OBWE. Czołowa niemiecka dyplomatka jest uważana za uprzejmą w obejściu i wymagającą w negocjacjach.

Helga Schmid, sekretarz generalna OBWE
Helga Schmid, sekretarz generalna OBWE dpa

Są ludzie, którzy przez wiele lat wnosili istotny wkład w integrację Europy, a jednak są znani tylko niewielkiej, specjalistycznej publiczności. Jedną z nich jest niemiecka dyplomatka Helga Schmid, która od 2006 roku pracuje dla Unii Europejskiej, a od 2016 roku kieruje jako sekretarz generalna Europejską Służbą Działań Zewnętrznych (ESDZ). Odegrała ona decydującą rolę w budowaniu tej liczącej dziś około 4500 pracowników instytucji i tym samym zrobiła bardzo wiele dla wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa państw UE.

W przyszłości 60-latka być może będzie częściej pojawiać się publicznie i częściej będzie o niej słychać w wiadomościach. Helga Schmid jest nową sekretarz generalną Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE), zgodnie z decyzją ministrów spraw zagranicznych 57 państw OBWE z początku grudnia 2020 roku. Tym samym urodzona w Bawarii dyplomatka, która pod koniec lat 80-tych objęła stanowisko w Federalnym Ministerstwie Spraw Zagranicznych, osiąga na chwilę obecną szczyt swojej kariery dyplomatycznej.

OBWE jest dzieckiem polityki odprężenia lat 70-tych XX wieku, a jej członkami są wszystkie kraje europejskie, Turcja, Mongolia, wszystkie państwa będące następcami Związku Radzieckiego, a także USA i Kanada. Zapewnienie stabilności, pokoju i demokracji to jej główne cele. Prowadzi również misje monitorujące w konfliktach zbrojnych, na przykład we wschodniej Ukrainie, gdzie stoją naprzeciw siebie popierani przez Rosjan separatyści i wojsko ukraińskie, oraz w Górskim Karabachu, gdzie pod koniec 2020 roku Azerbejdżan zadał Armenii ciężkie straty w pierwszej prawdziwej wojnie dronowej w historii.  

Jako sekretarz generalna, wybrana początkowo na trzy lata, Niemka będzie dalej rozwijać strukturę organizacji i inicjować procesy dialogu politycznego między państwami członkowskimi jako przedstawicielka przewodniczącego - obecnie premiera Albanii Edi Rama. Wykorzysta ona swoje liczne kontakty do wykrywania na wczesnym etapie napięć i konfliktów w Europie, zanim będą mogły się one rozprzestrzeniać. 

Helgę Schmid czeka zadanie, które jest tak samo trudne, jak ważne.

Heiko Maas, niemiecki minister spraw zagranicznych

Według niemieckiego ministra spraw zagranicznych Heiko Maasa nikt nie nadaje się lepiej niż Schmid do tego, aby uczynić OBWE bardziej zdolną do działania. W połowie 2020 roku organizacja pogrążyła się w kryzysie z powodu zablokowania przez niektóre państwa członkowskie reelekcji jej ówczesnego kierownictwa. Dyplomatkę czeka „zadanie, które jest tak samo trudne, jak ważne”, stwierdził Maas, i powiedział, że darzy „ją wielkim zaufaniem”.

W Federalnym Ministerstwie Spraw Zagranicznych Maas nie jest osamotniony w swojej opinii. Już pierwszy zielony minister spraw zagranicznych Niemiec, Joschka Fischer (urzędujący w latach 1998-2005), publicznie chwalił zdolności Schmid, którą uczynił szefową swojego biura. Wcześniej Schmid, która studiowała romanistykę i anglistykę, pracowała w biurze ministerialnym poprzednika Fischera, Klausa Kinkla.

Kobiety są lepszymi negocjatorami.

Helga Schmid, sekretarz generalna OBWE

Joschka Fischer, polityk „Zielonych”, znany z obrazowej retoryki, czasami określał swoją pracownicę Schmid mianem „hieny plamistej”. I to uważał za komplement. Ten największy gatunek hieny ma niezwykle rozbudowany system społeczny i jest uważany za wysoce kompetentnego i wytrwałego łowcę.

Również koleżanki i koledzy Schmid chwalą jej błyskawiczną percepcję, pragmatyczne podejście, umiejętność tworzenia sieci kontaktów, a przede wszystkim jej talent do pozyskiwania rozmówców dzięki swojej życzliwości. „Kobiety są lepszymi negocjatorami”, mówi.

Współnegocjotorka umowy w sprawie irańskiego programu jądrowego

Jednak odnośnie stanowiska w sprawie dyplomatka jest uważana za twardą, co sprawiło, że stała na dobrej pozycji jako przedstawicielka UE w negocjacjach z Iranem w sprawie jego programu jądrowego, które po latach ciężkich zmagań zakończyły się w 2015 roku. Nawet jeszcze dziś w Federalnym Ministerstwie Spraw Zagranicznych mówi się, że Schmid zna skomplikowane szczegóły porozumienia nuklearnego lepiej niż ktokolwiek inny. Dyplomatka negocjowała krok po kroku brzmienie 100-stronicowego porozumienia z ówczesnym głównym negocjatorem po stronie Iranu, późniejszym prezydentem Hassanem Rohanim.

Za jej poświęcenie i sukces ówczesny niemiecki minister spraw zagranicznych Frank-Walter Steinmeier przyznał jej w listopadzie 2015 roku w Brukseli Federalny Krzyż Zasługi. Przez dwanaście lat liderka UE z „dyplomatyczną wiertarką w ręku” podejmowała działania mające na celu osiągnięcie przełomu, chwalił ją wówczas Steinmeier, późniejszy prezydent Niemiec.

Po wyborze Joe Bidena na prezydenta USA państwa UE mają teraz nadzieję na uratowanie porozumienia nuklearnego z Iranem, które poprzednik Bidena, Donald Trump, wypowiedział i chciał spowodować jego niepowodzenie poprzez ukierunkowane sankcje.

Jako szefowa OBWE Schmid będzie miała wystarczająco dużo pracy, ale jej doświadczenie może być również pomocne w odnowieniu porozumienia nuklearnego. W razie potrzeby, jak mówią źródła dyplomatyczne, zasięgane będą telefoniczne porady u koleżanki, która zna każdy szczegół umowy. W przyszłości będzie pracować w siedzibie OBWE – w Wiedniu, a więc tam, gdzie przez wiele lat negocjowała z przedstawicielami Iranu.

© www.deutschland.de