Bezpieczeństwo zaczyna się w kosmosie

Na Andøya, na północnym skraju Europy niebo jest szare, wybrzeże nieprzyjazne, a ziemia zamarznięta. Podczas spotkania kanclerza Niemiec Friedricha Merza i premiera Norwegii Gahra Støre w marcu 2026 r. centrum lotów kosmicznych na tej małej wyspie u wybrzeży Norwegii staje się symbolem nowej fazy europejskiej współpracy w kosmosie. Niemcy i Norwegia chcą pogłębiać swoją współpracę w obszarze kosmonautyki, w celu zabezpieczenia komunikacji satelitarnej, wzmacniania możliwości wyszukiwania i zwiększania samodzielności technologicznej Europy.

Wizyta ma szczególne znaczenie dla branży, będącej na granicy przełomu: niemiecki sektor lotnictwa i kosmonautyki intensywnie się rozwija, zarówno w części cywilnej, jak i wojskowej. Uznane firmy i instytuty badawcze prowadzą coraz szerzej zakrojone aktywności; coraz częściej pojawiają się też start-upy, które nastawione są na ambitne cele. 

Strategiczne kluczowe technologie o globalnym znaczeniu 

Podstawa technologiczna branży ma kluczowe znaczenie. Koncentruje ona bowiem niemal wszystkie strategiczne kluczowe technologie, od budowy dronów po satelity. Jej możliwości są niezbędne do wyposażenia Bundeswehry i jej sojuszników w obecnych niespokojnych czasach, jeśli idzie o sytuację polityczną na świecie. 

Na przykład przy rozbudowie europejskiej konstelacji satelitów IRIS² dla zapewnienia suwerennej i sprawnej komunikacji. Konstelacja z około 300 małymi satelitami ma utworzyć europejski odpowiednik amerykańskiego systemu Starlink - sieci na orbicie, która może operować niezależnie od innych mocarstw. W programie tym uczestniczą niemieckie przedsiębiorstwa, np. producent satelitów OHB z Bremy, a także Airbus Defence and Space z siedzibą w Monachium. Także rozbudowa kompleksowej obrony powietrznej stanowi centralne wyzwanie dla ochrony militarnej Europy przed atakami. Tutaj decydującą rolę odgrywa system obrony przeciwlotniczej IRIS-T od Diehl: ugruntował się on jako europejski standard obrony przed nadlatującymi obiektami na wysokości od 6 do 35 kilometrów, na tak zwanej środkowej warstwie wychwytywania celów - czyli dokładnie tam, gdzie aktualnie występują najbardziej realistyczne scenariusze zagrożenia. 

Niemiecka strategia bezpieczeństwa kosmicznego jako odpowiedź na globalne zagrożenia

Z pierwszą strategią zabezpieczenia kosmicznego rząd federalny reagował pod koniec 2025 roku na rosnące znacznie kosmosu w polityce bezpieczeństwa. Przestrzeń kosmiczna od dawna nie jest już traktowana jako miejsce pokojowych badań, ale także przestrzeń konkurencji geopolitycznej. Przyczyną takiej nowej oceny sytuacji są między innymi ataki na komunikację satelitarną ze strony Rosji w Ukrainie. Uwypukliły one słabości nowoczesnych społeczeństw. Celem strategii jest trwałe zabezpieczanie sprawności działania Niemiec w kosmosie, zarówno w sektorze cywilnym, jak i wojskowym - w czasach pokoju i w kryzysach.

W centrum uwagi pozostaje założenie pogodzenia interesów podmiotów cywilnych, państwowych i wojskowych. Obejmuje to ochronę infrastruktury krytycznej, rozbudowę własnych kompetencji i wzmacnianie odporności na pojawiające się zagrożenia. Kluczowe znaczenie ma tutaj militarna strategia kosmiczna Bundeswehry. Zalicza się do tego rejestrowanie pozycji kosmicznych, czyli ciągłe obserwacje i ocena obiektów i aktywności na orbicie, rozbudowa bezpiecznej komunikacji satelitarnej i możliwości rozwoju kompetencji wyszukiwania dla samodzielnego wykonywania zdjęć poglądowych. Równocześnie duże znaczenie ma ochrona tych systemów - przed zagrożeniami kinetycznymi, a także przed atakami elektronicznymi i cyberprzestępczością. Pod względem organizacyjnym brygada kosmiczna Bundeswehry w Uedem w Nadrenii-Westfalii koncentruje te kompetencje i funkcjonuje jako punkt kontaktowy dla NATO i partnerów, podczas gdy europejskie programy, jak IRIS² lub GOVSATCOM oraz współpraca z dostawcami komercyjnymi wzmacniają suwerenność technologiczną.

Równocześnie rząd federalny stawia na ścisłą współpracę z partnerami europejskimi i sojusznikami z NATO w celu opracowania wspólnych zasad odpowiedzialnego i trwałego wykorzystania przestrzeni kosmicznej. W obliczu dużego znaczenia usług satelitarnych dla komunikacji, nawigacji i prognozy pogody bezpieczeństwo kosmiczne staje się centralnym warunkiem bezpieczeństwa, dobrobytu i politycznych zdolności decyzyjnych.

Siła napędowa gospodarki i hit eksportowy 

Trudno więc się dziwić temu, że niemieckie firmy z sektora lotnictwa i kosmonautyki przeżywają intensywny rozwój. Obroty branży zwiększyły się w 2024 roku z 46 do 52 miliardów euro, jak podaje Federalne Stowarzyszenie Niemieckiego Sektora Lotnictwa i Kosmonautyki (niem. BDLI). Liczba osób zatrudnionych w tym sektorze zwiększyła się ze 115 000 do 120 000. Perspektywy są bardzo dobre. 

Dotyczy to jednak nie tylko kosmonautyki i obrony powietrznej. Także cywilne lotnictwo w odczuwalny sposób podnosi się powyżej poziomu warunkowanych przez pandemię słabych minionych lat. Wiele linii lotniczych wymienia swoje floty lub je rozbudowuje. Na najważniejszych na świecie targach lotniczych – Paris Air Show – Airbus odnotował w czerwcu 2025 roku historyczny rekord zleceń: ten europejski koncern lotniczy, w którym Niemcy i Francja mają liczne udziały, otrzymał 250 zamówień i zawarł wiele umów wstępnych na odrzutowce i samoloty towarowe. Wśród klientów są Riyadh Air z Arabii Saudyjskiej, Vietjet z Wietnamu i Polskie Linie Lotnicze LOT.  

Wskazuje to na międzynarodową siłę niemieckiego sektora lotnictwa i kosmonautyki, którego wolumen eksportowy wynosi niemal 70 procent. „Lotnictwo i kosmonautyka to branża przyszłości w Niemczech. Nasze firmy stale się rozwijają przeciwnie do ogólnych trendów i przyczyniają się w znacznym stopniu do suwerenności Niemiec i do zachowania konkurencyjności na świecie”, mówi prezes BDLI, Michael Schöllhorn. 

Rola Niemiec w ESA 

Niemcy to kluczowy kraj Europejskiej Agencji Kosmicznej ESA, której 23 członków świętuje właśnie 50-jubileusz jej istnienia. Z ponad 20 procent środków budżetu Niemcy są największym płatnikiem składek ESA przed Francją, a oprócz tego silnym partnerem Międzynarodowej Stacji Kosmicznej ISS. Liczni niemieccy astronauci byli już w kosmosie, przykładowo Thomas Reiter, Alexander Gerst i ostatnio – jako naukowiec – Rabea Rogge.  

Wiele centralnych obiektów ESA znajduje się w Niemczech: europejskie centrum kontroli lotów ESOC w Darmstadt, centrum astronautów EAC w Kolonii, centrum kontroli Columbus Niemieckiego Centrum Lotnictwa i Kosmonautyki (DLR) w Oberpfaffenhofen lub lokalizacja testowa napędów rakietowych w Lampoldshausen. 

Korzystając z know-how tych instytucji sterowane są złożone misje, jak sonda księżyca Jowisza JUICE, testowane są nowe systemy nośne, jak Ariane 6 – i przygotowywane są przyszłe załogowe loty w kosmos. Tak zwany Geo Return ESA – czyli zwrotne przydzielanie zleceń zaangażowanym krajom członkowskim – zapewnia, że także niemiecki przemysł korzysta bezpośrednio z tych innowacji. 

Centrum innowacji: Bawaria 

Centrum niemieckiej branży lotniczej i komicznej stanowi Bawaria, przede wszystkim aglomeracja Monachium. Tutaj mają siedziby największe przedsiębiorstwa z branży, jak Airbus i producent mechanizmów napędowych MTU – podobnie jak liczne rozwijające się firmy, które już obecnie określają rynek. Przykładowo producent dronów Quantum Systems lub start-up AI Helsing. 

Szczególną uwagę poświęca się w tej branży na dofinansowanie tak zwanych start-upów „New Space”. Przykładowo wspomniane przedsiębiorstwo Isar Aerospace Technologies z siedzibą w Ottobrunn pod Monachium opracowuje rakiety nośne, które mają wynosić mniejsze satelity w kosmos przy znacznie niższych kosztach niż obecnie. Także nowy NATO Innovation Fund jest zaangażowany w finansowanie.  

Nowi gracze na rynku 

Dalsi gracze podkręcają atmosferę: Rocket Factory Augsburg pracuje nad RFA One, modułowym systemem rakietowym, odpowiedniej do produkcji seryjnej. Przedsiębiorstwo HyImpulse testuje obecnie napędy hybrydowe ze zmniejszonym ryzykiem wybuchu. Exolaunch z Berlina specjalizuje się w transporcie i integracji małych satelitów, OroraTech dostarcza ze swoimi mikrosatelitami systemy wczesnego ostrzegania dla pożarów lasów – i jest już częścią europejskiego programu obserwacji Ziemi: Copernicus. 

Aby zachować tę dynamikę, Federalne Stowarzyszenie BDLI żąda długofalowo mocniejszego wsparcia politycznego i ukierunkowanych inwestycji w lokalizacje kosmiczne i cele innowacyjne. Dzięki temu niemiecka kosmonautyka przez całe lata mogłaby pozostać konkurencyjna - a równocześnie miałaby decydujący wkład w strategiczną niezależność Europy.